-Тоглоомын сэтгэл зүйн шинжлэх ухааны талаар болон хөгжлийнх нь тухай уншигчдад мэдээлэл өгөхгүй юу?

-Тоглоом гэдэг бол жам ёсны сэтгэхүйн нэг хэсэг, тоглоомын дадал хүнд битгий хэл амьтанд ч бий. Тоглоом тоглох, зохиох, бүтээх, зөвлөх, судлах нь хүн төрөлхтний түүхийн салшгүй хэсэг байсан бололтой. Тоглоомын түүхийн тухайд, Польш-Оманы хамтарсан археологийн баг Оманы Айн Бани Сайда тосгоны ойролцоо ойролцоогоос, 4000 жилийн настай чулуун хөлөгт тоглоом илрүүлээд байгаа нь одоогоор олдсон хамгийн эртний тоглоом юм. Харин манай улсын хувьд, Хүннүгийн үед (НТӨ I -НТ I зуун) хамаарах хөлөгт тоглоом илрүүлээд байгаа юм. Тоглоомын сэтгэл зүйн шинжлэх ухаан 1890-ээд оноос эхлэлтэй. Тухайн үед судлаач Г.Стэнли Холл тоглоомыг сэтгэхүй, зан үйлийн талаас нь судалж эхэлснээр сэтгэл судлалын томоохон салбар судлагдахуун болон хөгжсөн.

-Тоглоом хүүхдийн хүмүүжил, сэтгэлгээ, сэтгэл зүйд ямар ач холбогдолтой талаар дэлгэрүүлбэл?

-Тоглоом нь хүүхдүүдийн хөгжил, хүмүүжилд төдийгүй насанд хүрэгчдэд ч эерэг нөлөөтэй. Тоглоомын тухай бодмогц танд хүүхдийн инээд хөөр, баяр баясал мэдрэгдэх нь гарцаагүй. Танд төрж буй энэхүү аз жаргалын даавар хүүхдэд ч бас ялгардаг. Учир нь тоглоом оюун санаанд болоод бие махбодод сэдэл, өдөөлт өгдөг.  Хүүхдийн хүмүүжилд хялбархан бөгөөд үр дүнтэй нөлөөлөх шалгарсан арга бол хүүхэдтэйгээ хамт тоглох. Энэ нь хүүхдэд төдийгүй томчуудыг ч депресст оруулахаас сэргийлдэг ач холбогдолтой. Тоглоомын ач холбогдол үүгээр зогсохгүй. Бидний ой санамж сайнаас илүү мууг санадаг. Тухайлбал, ихэнх хүн дурлаж, догдолсноосоо илүү салж, хаягдсанаа санаж, шаналдаг байх жишээтэй. Үүний шалтгаан нь “Negative bias” гэж нэрлэгддэг “хазайлт” юм. Түүнчлэн бусдаас сонссон нэг сөрөг сэтгэгдэл мартагдахын тулд таван эерэг сэтгэгдлийг шаарддаг гэх судалгаа бий. Тэгэхээр ийм төрлийн хазайлтыг эерэг болгохын тулд тоглоом тоглох хэрэгтэй юм. Сэтгэл зүйч Ж.Пиаже “Тоглоомын сэтгэл зүй” номдоо тоглоомыг оюун ухааны дасан зохицох үйл явц гэж үзсэн бөгөөд аливаа үйлдлийг олон дахин давтаж хийснээр сэтгэхүй таашаал хүртдэгийг нотолсон байдаг.

-Тоглоом хүүхдийн өөртөө итгэх итгэлд ч эерэг нөлөөтэй гэж сонссон?

-Товчхондоо, хүүхдүүд тоглоомоор ертөнцийг танин мэддэг. Түүнчлэн хүний өөртөө итгэх итгэл хүүхэд насаа хэрхэн өнгөрөөснөөс ихээхэн хамаардаг.

-Сүүлийн үед хүүхдүүдийн дэлгэцийн хэрэглээ нэмэгдэж, тэр бүр тоглож, амьд харилцаа үүсгэхээ больсон байна. Энэ нь тэдний сэтгэл зүй хийгээд хүмүүжилд ямар хор, хөнөөлтэй вэ?

-Тоглоомыг -үүргийн, хэлбэрийн, нөлөөллийн, хэрэглэгчийн зэрэг олон төрлөөр ангилдаг. Тухайлбал, Ф.Лесгафт хүүхдийн тоглоомыг дуураймал болон дүрэмтэй тоглоом гэсэн хоёр бүлэгт хувааж үзсэн байдаг. Эдгээрээс гадна, хэрэглэгдэхүүнт болон хэрэглэгдэхүүнт бус гэж ангилах нь ч бий. Хэрэглэгдэхүүнт тоглоомын нэг нь цахим тоглоом юм. Тэгэхээр цахим тоглоом ч тоглоомын төрөлд хамаарна. Манайхан үүнийг заавал сөрөг, хортой гэж батлуулах гээд байдаг. Гэхдээ тун нь ихэдсэн бүх зүйл сөрөг нөлөөтэй. Аав, хүү хоёр өөр өрөөнд гар утсаараа тоглоод бие, биеэ боль гээд байдаг. Харин үүний оронд нийлж тоглох нь илүү оновчтой. Ингэснээр та хүүхдийнхээ сэтгэлгээний онцлог зэргийг олж, харах боломж бий. Сурлага муутай гээд байсан хүүхэд нь аавынхаа учрыг нь олохгүй байгаа зүйлсийн учрыг нь олоод, ялаад байдаг.

-Өдөрт хүүхэдтэйгээ хэдэн цаг, хэрхэн тоглох нь үр дүнтэй гэж сэтгэл зүйн шинжлэх ухаанд үздэг вэ?

-Том хүн өдөржин гүйж, дуулж, ярьж чадахгүй. Харин хүүхэд чаддаг. Учир нь  биеийн эрч гэж зүйл өтлөх тусам буурдаг. Настай хүмүүс амархан ядардаг шүү дээ. Түүнчлэн хүүхэд 30 минут тасралтгүй уйлж чаддаг бол насанд хүрсэн хүн хэзээ ч тийм урт хугацаанд уйлж чадахгүй. Тиймээс хүүхэд болон насанд хүрэгчдийн хувьд хэдий хугацаанд тоглох нь сонирхол хийгээд чадамжийн хувьд харилцан адилгүй байдаг. Тоглоом гэдэг хүүхдүүдийн хувьд илүүдэл энергиэ шатаах процесс учир түүнийгээ ташаал болгож дурсамждаа хэдий чинээ хуримтлуулна төдий чинээ эерэг хүн болж төлөвшинө.

-Тоглох нь хүүхдэд төдийгүй гэр бүлийн уур амьсгалд ч эерэг нөлөө үзүүлдэг байх?

-Гэр бүлээрээ өдөрт хамгийн багадаа 30 минут тоглож, хүүхдүүддээ сайхан дурсамж үлдээж, өөртөө өдрийн туршид хуримтлуулсан стрессээ тайлж дадаарай. Гэр бүл гэхээр л аав ээж хүүхэд гэдэг ойлголт орчин үед өөрчлөгдөж байна нийгмийн амьдралд маш олон төрлийн гэр бүлүүд бий болсон ба ганц бие эцэг эхчүүдэд ч хамаатай юм шүү.

-Сонирхолтой ярилцлага өгсөн танд баярлалаа?

-Баярлалаа. “Чүү, чүү” гэдэг ганцхан тоглоомтой. Тэргийгээ тоглохоор ядардаг болохоор л эцэг эхчүүд хүүхдүүдтэйгээ тоглодоггүй юм. Цаашид олон төрлийн тоглоом танай сайтаар дамжуулан нийтлэх болсондоо баяртай байна.