Шинэ Зеландын парламент англи хэлийг тус улсын албан ёсны хэлний нэг болгох тухай хуулийн төслийг баталлаа.

Гэвч англи хэл нь шүүх, парламент зэрэг төрийн байгууллагуудад аль хэдийн өргөн хэрэглэгддэг тул энэхүү шийдвэрийг олон нийт шүүмжилж, доог тохуу болгожээ.

Англи хэлний тухай хуульд англи хэлийг маори хэл болон дохионы хэлний хамт албан ёсны хэл болгон нэмсэн ч шүүх, улс төр, төрийн байгууллага, албан бичиг баримтад англи хэлийг үргэлжлүүлэн ашиглахын тулд шинэ журам, зохицуулалт шаардлагагүй гэж заасан байна.

Засгийн газрын 2023 оны статистик мэдээллээр Шинэ Зеландын хүн амын 95 гаруй хувь буюу бараг 4.8 сая хүн англиар ярьдаг бол ердөө 4.3 хувь нь маори хэлээр, 0.5 хувь нь дохионы хэлээр харилцдаг байна.

Үндсэрхэг үзэлтэй, эрх баригч эвслийн нэг хэсэг болох New Zealand First намын санаачилсан энэхүү хуулийн төсөл пүрэв гарагт Төлөөлөгчдийн танхимын гурав дахь хэлэлцүүлгээр эцэслэн батлагджээ.

Колонийн засгийн газар байгуулсан боловсролын тогтолцоо маоричуудыг шинэ нийгэмд уусгах зорилготой байсан бөгөөд уугуул хэлээ хэрэглэхийг нь хориглон шахсанаар маори хэлний хэрэглээ эрс буурсан юм. Харин 1970-аад оны эхээр маоричууд хэлээ сэргээх хөдөлгөөн өрнүүлснээр анхны хос хэлтэй сургуулиуд байгуулагдаж, улмаар 1980-аад онд маори хэл албан ёсны хэлний статустай болсон байна.

Үнэн хэрэгтээ Англид англи хэл нь де-факто буюу бодит байдал дээрх албан ёсны хэл боловч хуульд тодорхой заасан албан ёсны статустай биш юм. Харин 1730 оны “Шүүх ажиллагааны тухай” хуулиар шүүх хурал болон шүүхийн баримт бичгийг англи хэлээр явуулахыг шаарддаг.

Сөрөг хүчний New Zealand Labour Party нам эргэлзэж байсан ч хуулийн төслийг дэмжин санал өгсөн байна.

Хэлэлцүүлгийн үеэр тус намын гишүүн Камилла Белич "Дараагийн удаа улирал солигддогийг хүртэл хуульчилж магадгүй гэж бодлоо" хэмээн ёжилжээ.

Олон нийтийн эсэргүүцэл

Зургадугаар сард парламентад өргөн барьсан Хууль зүйн байнгын хорооны тайланд дурдсанаар уг хуулийн төсөлтэй холбоотойгоор 1601 хүн, байгууллагаас бичгээр санал ирүүлсний бараг гуравны хоёр нь эсэргүүцсэн байна.

Эсэргүүцэгчдийн үзэж буйгаар англи хэлийг албан ёсны хэл болгох нь:

төрийн нөөцийг шаардлагагүй зүйлд зарцуулах;

нийгэмд хэрэггүй хуваагдал үүсгэх;

маори болон дохионы хэлний эрх зүйн хамгаалалтыг сулруулж, эдгээр цөөнхийн хэлний эрхийг дордуулах эрсдэлтэй гэжээ.

Харин хуулийг дэмжигчдийн үзэж буйгаар энэхүү хууль нь англи хэлний олон жилийн турш бодитоор байсан байр суурийг албан ёсоор баталгаажуулахаас биш англи хэлэнд шинэ эрх олгохгүй учраас ямар нэгэн бодит сөрөг нөлөө үзүүлэхгүй аж.