АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трамп сар тойрсон нислэг хийж буй Артемис II багийн гишүүдтэй холбоо барих үеэрээ өөрийгөө НАСА-г “хаагдахаас аварсан” хэмээн мэдэгджээ.
Тус баг дэлхийгээс хамгийн хол зайд ниссэн хүмүүсийн шинэ рекорд тогтоосны дараа ерөнхийлөгчтэй ярьжээ. Уг дүрст дуудлага 12 минут орчим үргэлжилж, холболтыг НАСА-гийн администратор Жаред Айзекман зохион байгуулав.
Ярианы үеэр Трамп “эхний бүрэн эрхийн хугацаандаа НАСА-г сэргээх эсэх эсвэл хаах эсэх шийдвэр гаргах шаардлагатай болсон” гэж хэлээд “эргэлзэлгүйгээр сэргээхийг сонгосон” гэдгээ онцолсон байна. Гэвч энэ мэдэгдэл нь маргаан дагуулж байгаа бөгөөд тэрээр бодитоор НАСА-гийн зарим хөтөлбөрт, ялангуяа хүнтэй сансрын нислэгийн чиглэлд хөрөнгө нэмэгдүүлсэн ч нийт төсвийг бууруулах санал удаа дараа гаргаж байсан юм.
Тухайлбал, 2025 онд түүний хоёр дахь ерөнхийлөгчийн бүрэн эрх эхэлсний дараа Цагаан ордон НАСА-гийн төсвийг 24%-иар бууруулж 18.8 тэрбум ам.доллар болгох санал гаргасан нь сүүлийн арван жилийн хамгийн доод түвшин болох байв. Үүнийг шинжээчид “устгах хэмжээний” таналт гэж шүүмжилжээ. Харин Конгресс хоёр намын дэмжлэгтэйгээр уг саналыг эсэргүүцэж, 24.4 тэрбум ам.долларын бараг бүрэн санхүүжилт баталсан юм.
Үүнээс гадна, 2027 оны төсвийн саналд дахин 23%-ийн таналт хийхээр тусгасан нь улс төрийн маргааныг улам хурцатгасан бөгөөд Ардчилсан намынхан үүнийг “ёс суртахууны хувьд дампуурсан” алхам гэж шүүмжилсэн. Харин Айзекман ерөнхийлөгчийн санхүүгийн бодлогыг дэмжиж байгаагаа илэрхийлж, НАСА-гийн ажилтнуудад “улс төрийг улс төрчдөд үлдээж, зорилгодоо төвлөрөх”-ийг уриалжээ.
Мөн ярианы үеэр Трамп багийн гишүүдийг “дэлхий дахинд урам зориг өгсөн” хэмээн магтаж, АНУ сар дээр байнгын бааз байгуулах, цаашлаад ангараг гарагт хүн илгээх зорилгоо үргэлжлүүлнэ гэдгийг онцолсон байна. Мөн тэрээр өмнөх Аполло хөтөлбөрийг дурдан, “50 жилийн дараа Америк эргэн ирж байна” гэж мэдэгджээ.
Ярианы үеэр Канадын сансрын нисгэгч Жереми Хансен АНУ-ын манлайллыг магтаж, олон улсын хамтын ажиллагааг онцолсон байна. Үүний дараа Трамп Канадын домогт хоккейчин Уэйн Гретцки болон Канадын ерөнхий сайд Марк Карнитай хийсэн яриагаа дурдсан ч хэсэг хугацаанд эвгүй чимээгүй байдал үүссэн байна.
Эцэст нь Трамп багийн гишүүдийг Номхон далайд буух ажиллагаа дууссаны дараа Цагаан ордонд урьж, өөрийн биеэр гарын үсэг авах хүсэлтэй байгаагаа илэрхийлжээ. Нислэгийн багийн гишүүн Виктор Гловер талархал илэрхийлж, уг аялал нь АНУ болон Канадын ард түмний дэмжлэгээр боломжтой болсон гэдгийг онцолжээ.
