Дональд Трамп, Ши Жиньпин нарын дээд хэмжээний уулзалтын дараа Хятад улс АНУ-аас жил бүр дор хаяж 17 тэрбум ам.долларын хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн худалдан авна гэж Цагаан ордон мэдэгдлээ.
Ням гарагт нийтэлсэн баримт бичигт дурдсанаар Хятад улс 2028 он хүртэл эдгээр худалдан авалтыг хийх бөгөөд 2026 оны зорилт нь үлдсэн хугацаанд хувь тэнцүүлэн хэрэгжинэ гэжээ.
Мөн энэ хэлэлцээр нь Трамп, Ши Жиньпин нарын 10-р сард Өмнөд Солонгост болсон уулзалтын үеэр Хятадын талын өгсөн АНУ-аас 87 сая тонн шар буурцаг худалдан авах амлалтаас тусдаа хэрэгжихээр байгааг Цагаан ордон онцолсон байна.
Хятад улс мөн 400 гаруй үйлдвэрлэлийн байгууламжийн хугацаа нь дууссан бүртгэлийг сэргээснээр Америкийн үхрийн махны зах зээлийн нэвтрэх боломжийг дахин нээж, АНУ-ын Хөдөө аж ахуйн яамны шувууны ханиадгүй гэж тогтоосон мужуудаас шувууны мах импортлохоо сэргээх аж.
Мөн Трамп болон Ши Жиньпин нар худалдаа, хөрөнгө оруулалтыг зохицуулах зорилгоор АНУ-Хятадын Худалдааны зөвлөл, АНУ-Хятадын Хөрөнгө оруулалтын зөвлөл гэсэн хоёр шинэ байгууллага байгуулахаар тохиролцсон байна.
Харин Хятад улс Цагаан ордны мэдэгдлийг одоогоор баталгаажуулаагүй, мөн тайлбар өгөөгүй байна. Вашингтон дахь Хятадын Элчин сайдын яам ч тайлбар хүссэн хүсэлтэд шууд хариу өгөөгүй аж.
Цагаан ордны энэхүү мэдэгдэл нь Трамп, Ши Жиньпин нар баасан гарагт хоёр өдөр үргэлжилсэн дээд хэмжээний уулзалтаа өндөрлөсний дараа гарч байна. Уулзалт сүр жавхлан, найрсаг уур амьсгалтай байсан ч тодорхой бодит тохиролцоо харьцангуй цөөн байжээ.
Бээжинд болсон хэлэлцээний үеэр Трамп болон Ши Жиньпин эдийн засаг, худалдааны асуудлаар илүү нягт уялдаа бий болгохыг эрмэлзсэн ч Тайвань болон АНУ-Израилийн Ираны эсрэг дайн зэрэг эмзэг асуудлуудаас ихэвчлэн зайлсхийсэн байна.
Баасан гарагт уулзалтын дараа нийтэлсэн мэдэгдэлдээ Цагаан ордон хоёр тал “эдийн засгийн хамтын ажиллагааг нэмэгдүүлэх” аргуудыг хэлэлцсэн, Ормузын хоолойг нээлттэй байлгах шаардлагатай гэдэг дээр санал нэгдэж, Иран “хэзээ ч цөмийн зэвсэгтэй болж болохгүй” гэж үзсэн гэжээ.
Бээжин Иран цөмийн зэвсэгтэй байж болохгүй гэж шууд мэдэгдээгүй ч “Ираны цөмийн асуудал болон бусад асуудлаар бүх талын санаа зовнилыг харгалзан үзсэн шийдэлд хүрэх” чухлыг онцолсон байна.
Цагаан ордны аль ч мэдэгдэлд Бээжингийн салшгүй хэсэг гэж үздэг өөрөө удирдах Тайванийн талаар дурдаагүй байна.
1979 оны Тайванийн харилцааны тухай хуулийн хүрээнд Вашингтон Тайванийг хамгаалахад дэмжлэг үзүүлэх үүрэгтэй байдаг. Тайванийн асуудлыг “зохих ёсоор шийдвэрлэхгүй бол супер гүрнүүдийн хооронд мөргөлдөөн, бүр дайн ч гарч болзошгүй” гэж Ши Жиньпин анхааруулсны дараа аралтай холбоотой ямар ч дурдалт хийгдээгүй нь анхаарал татаж байна.
Сингапур дахь Hinrich Foundation байгууллагын худалдааны бодлогын тэргүүн Дебора Елмс хэлэхдээ, Хятадын талаас баталгаажуулах хүртэл Вашингтоны мэдэгдлүүдэд болгоомжтой хандах хэрэгтэй гэжээ.
Тэрээр Al Jazeera-д “Хөдөө аж ахуйн худалдан авалтын тухайд нэг тал нь мэдэгдээд нөгөө тал нь баталгаажуулаагүй бол би эргэлздэг. Энэ нь олон харилцаанд ажиглагддаг асуудал боловч Трампын хоёр дахь бүрэн эрхийн үед, ялангуяа Хятадтай холбоотой үед маш тод харагдаж байна” хэмээн ярьжээ.
Мөн жил бүрийн нэмэлт 17 тэрбум ам.долларын худалдан авалт АНУ-ын эдийн засагт багахан ч гэсэн эерэг нөлөө үзүүлнэ гэж тэр үзэж байна.
Гэхдээ “АНУ бол 30 их наяд ам.долларын эдийн засаг. Эдгээр худалдан авалт бодитоор хэрэгжсэн ч нийт нөлөө нь маш бага байх болно” гэжээ.
Вашингтон болон Бээжингийн хооронд бараг арван жил үргэлжилсэн эдийн засгийн сөргөлдөөний дараа хоёр улсын худалдаа оргил үеэсээ эрс буурсан. Өнгөрсөн жил хоёр улсын барааны худалдаа ойролцоогоор 415 тэрбум ам.доллар байсан нь 2022 оны 690 тэрбум ам.доллараас эрс буурсан үзүүлэлт аж.
