Умард Солонгос руу хүргэгдэхээр төлөвлөсөн байж болзошгүй, шумбагч онгоцонд ашигладаг хоёр цөмийн реактор тээвэрлэж явсан Оросын ачааны хөлөг үл тайлагдах нөхцөлд хэд хэдэн дэлбэрэлтэд өртөн, Испанийн эргээс ойролцоогоор 60 милийн зайд живсэн болохыг CNN-ийн мөрдөн шалгалт тогтоожээ.
Ursa Major хэмээх уг хөлөг 2024 оны 12-р сарын 23-нд живснээс хойш түүний хувь заяа нууцын зэрэглэлтэй хэвээр үлдсэн байна. Гэвч энэ нь Орос улс гол холбоотон болох Умард Солонгост цөмийн технологийн шинэчлэл хүргэхээс сэргийлэх зорилготой барууны цэргийн ховор бөгөөд өндөр эрсдэлтэй ажиллагаа байсан байж магадгүй гэж CNN-ийн сурвалжилгад дурджээ. Уг хөлөг нь Ким Жон Ун Москвагийн Украин дахь дайнд туслахаар цэрэг илгээснээс ердөө хоёр сарын дараа аялалдаа гарсан байна.
Сүүлийн үед живсэн хөлгийн үлдэгдлийн орчимд болсон цэргийн идэвхжил нь түүний ачаа болон чиглэлийн талаарх нууцыг улам гүнзгийрүүлжээ. Олон нийтэд нээлттэй нислэгийн мэдээллээс үзэхэд, АНУ-ын цөмийн бодис илрүүлэгч “үнэртэгч” онгоцууд өнгөрсөн нэг жилийн хугацаанд живсэн хөлгийн дээгүүр хоёр удаа ниссэн байна. Мөн Испанийн мөрдөн шалгалтын ажиллагаатай ойр эх сурвалжийн мэдээлснээр, хөлөг живснээс долоо хоногийн дараа сүйрлийн газарт Оросын тагнуулын хөлөг байж болзошгүй нэгэн усан онгоц очин удалгүй дахин дөрвөн дэлбэрэлт болсон байна.
Испанийн засгийн газар энэ талаар маш бага мэдээлэл өгсөн ч сөрөг хүчний хууль тогтоогчдын шахалтын дараа хоёрдугаар сарын 23-нд л мэдэгдэл гаргажээ. Тус мэдэгдэлд Оросын ахмад Испанийн мөрдөн байцаагчдад “шумбагч онгоцонд ашигладагтай төстэй хоёр цөмийн реакторын эд анги” тээвэрлэж явсан гэж хэлсэн бөгөөд реакторууд цөмийн түлштэй эсэхийг мэдэхгүй байсан гэж дурдсан байна.
Хөлөг онгоцыг Газар дундын тэнгисийн ёроолд хүргэсэн үйл явдлын дараалал одоо хүртэл тодорхойгүй хэвээр байна. Эх сурвалжийн ярьснаар, хөлгийн их биеийг цоолохын тулд ховор төрлийн торпед ашигласан байж болзошгүй аж. Энэ хэрэг Жо Байденийн ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацааны сүүлийн долоо хоногуудад болсон бөгөөд тухайн үед Украин дахь дайн Москвад ашигтайгаар өрнөж, АНУ Оростой шууд мөргөлдөөнд хүрэхээс зайлсхийх сонирхол хүчтэй байсан гэжээ.
Ursa Major буюу “Sparta 3” нэрээр ч танигддаг, Сири дахь Оросын цэргийн ажиллагаанд техник хэрэгсэл нүүлгэн шилжүүлэхэд ашиглагдаж байсан туршлагатай хөлөг 12-р сарын 2-нд Финландын булан дахь Уст-Луга боомтын түлшний терминалд зогсож, дараа нь Санкт-Петербургийн контейнерийн байгууламж руу шилжжээ.
Хөлгийн олон нийтэд нээлттэй ачааны жагсаалтад Оросын Алс Дорнод дахь Владивосток хот руу явж байгаа гэж дурдсан байсан бөгөөд хоёр том “нүхэн гарцны таг”, 129 хоосон контейнер, хоёр том Liebherr брэндийн кран тээвэрлэж байсан байна.
Тухайн оны аравдугаар сард төртэй холбоотой Оборонлогистикс компани өөрийн хөлгүүд цөмийн материал тээвэрлэх зөвшөөрөлтэй гэж мэдэгдэж байжээ. CNN-ийн шинжилсэн хугацааны давтамжтай бичлэгт Уст-Лугад контейнерүүдийг хөлгийн их биед ачиж байгаа бөгөөд дараа нь “нүхэн гарцны таг”-ууд байрлах хэсгийн доор сул зай үлдээж байгааг харуулсан байна.
Хөлөг Францын эргээр уруудан явсны дараа Португалийн тэнгисийн цэргийн нисэх онгоц болон усан онгоцууд түүнийг өөрийн усан хилээр дайран өнгөрөхөд хянаж байсан гэж тэнгисийн цэргийн мэдэгдэлд дурджээ. Иван Грен, Александр Отраковский хэмээх Оросын цэргийн хоёр хөлөг түүнийг хамгаалж явсан бөгөөд 12-р сарын 22-ны өглөө Португалийн тэнгисийн цэрэг хяналтаа зогсоосон байна.
Ойролцоогоор дөрвөн цагийн дараа Испанийн усан хилд хөлөг огцом удааширахад Испанийн аврагчид холбоо барин осолд орсон эсэхийг асуусан гэж Испанийн засгийн газрын мөрдөн шалгалтад дурджээ. Хөлгийн багийнхан бүх зүйл хэвийн гэж хариулжээ.
Гэвч ойролцоогоор 24 цагийн дараа хөлөг маршрутаасаа огцом хазайж, 12-р сарын 23-ны 11:53 UTC цагт яаралтай тусламж хүссэн дуудлага өгсөн байна. Мөрдөн шалгалтын дүгнэлтэд дурдсанаар, хөдөлгүүрийн өрөөний ойролцоох баруун талд гурван дэлбэрэлт болж, хоёр усан цэрэг амиа алджээ. Үүний улмаас хөлөг нэг тал руугаа хазайж, хөдөлгөөнгүй болсон бөгөөд энэ нь олон нийтийн сүлжээнд тарсан дүрс бичлэгээс ч харагдана.
Амьд үлдсэн багийн 14 гишүүн аврах завиар гарч, дараа нь Испанийн аврах хөлөг Салмавар Драко тэднийг аварчээ. Оройн 7:27-д Испанийн цэргийн хөлөг туслахаар ирсэн байна. Гэвч хагас цагийн дараа хамгаалж явсан Оросын хөлөг болох Иван Грен ойролцоох бүх хөлөгт хоёр далайн милийн зай барих тушаал өгч, удалгүй аврагдсан багийнхныг нэн даруй буцаан шилжүүлэхийг шаарджээ.
Испанийн тэнгисийн аврах алба аврах ажиллагаа явуулах ёстой гэж үзэн, амьд үлдсэн хүн байгаа эсэхийг шалгахаар нисдэг тэрэг илгээжээ. CNN-ийн багийн танилцсан дүрс бичлэгт аврагч хөдөлгүүрийн өрөөнд нэвтрэхийг оролдсон ч битүүмжилсэн байсан. Мөн тэрээр багийн амьдрах хэсгийг шалгаж, контейнерүүдийн дотор хог, загасны тор болон бусад тоног төхөөрөмж байгааг ажиглажээ.
Мөрдөн шалгалттай танил эх сурвалжийн мэдээлснээр, Ursa Major тогтвортой байсан бөгөөд ойрын хугацаанд живэхээргүй харагдаж байсан аж. Гэвч оройн 9:50-д Иван Грен хэргийн газрын дээгүүр улаан гэрлэн дохио буудаж, удалгүй дөрвөн дэлбэрэлт болсон байна. Испанийн Үндэсний Сейсмийн Сүлжээ CNN-д мэдээлэхдээ, яг тэр цагт, тухайн орчимд усан доорх тэсрэх бөмбөг эсвэл газрын ил уурхайн дэлбэрэлттэй төстэй дөрвөн ижил сейсмийн дохио бүртгэгдсэн гэжээ.
Оройн 11:10 гэхэд Ursa Major живсэн гэж мэдээлэгдсэн байна.
Амьд үлдсэн 14 орос иргэнийг Картагена боомт хотод авчирч, Испанийн цагдаа болон мөрдөн байцаагчид байцаажээ. Испанийн засгийн газрын сөрөг хүчний хууль тогтоогчдод өгсөн мэдэгдэлд дурдсанаар, Оросын ахмад өөрийн аюулгүй байдлаас эмээн хөлгийн ачааны талаар ярих дургүй байсан байна.
Мөрдөн шалгалттай танил эх сурвалжийн мэдээлснээр, ахмад Игорь Анисимов өөрийгөө Умард Солонгосын Расон боомт руу чиглүүлж, хоёр реакторыг хүргэх болно гэж үзэж байжээ. Мөрдөн шалгалтад Оросын нэг боомтоос нөгөө рүү, асар өргөн төмөр замын сүлжээтэй улсын хувьд далайгаар дэлхийг тойрон явах маршрутыг сонгосон нь эргэлзээтэй гэж дүгнэсэн байна. Мөн тээвэрлэж явсан кранууд нь Ражинд хүрсний дараа нууц ачааг буулгахад ашиглагдах байсан байж магадгүй гэж үзжээ.
Хөлөг живснээс дөрөв хоногийн дараа Оборонлогистикс үүнийг “террорист халдлага” гэж тодорхойлж, гурван дэлбэрэлт болсон гэж мэдэгдсэн байна. Хөлгийн их биед 50х50 сантиметр хэмжээтэй нүх гарсан бөгөөд төмөр нь дотогшоо нугарсан байжээ.
Долоо хоногийн дараа Оросын цэргийнхэн хэргийн газарт буцаж очсон гэж эх сурвалж мэдээлжээ. Албан ёсоор судалгааны хөлөг гэж бүртгэгдсэн ч НАТО-гийн усан хилд тагнуул, саатуулах ажиллагаа явуулдаг гэж буруутгагддаг Янтар хөлөг тав хоногийн турш сүйрлийн дээгүүр хөвсөн бөгөөд дараа нь дахин дөрвөн дэлбэрэлт бүртгэгдсэн байна. Эдгээр нь далайн ёроолд байгаа үлдэгдлийг онилсон байж магадгүй аж.
Испанийн Үндэсний Сейсмик сүлжээ болон мөрдөн шалгалтад оролцсон эх сурвалжуудын мэдээлснээр, гол нотлох баримтууд одоо ч Газар дундын тэнгисийн 2500 метрийн гүнд хэвээр байгаа аж.
Мөрдөн шалгалтад тээвэрлэж явсан реакторуудыг Оросын Delta IV ангиллын баллистик пуужинт цөмийн шумбагч онгоцуудад ашиглагддаг VM-4SG загвар байх магадлалтай гэж үзсэн боловч үүнийг батлах нотолгоо хязгаарлагдмал байгааг дурдсан байна.
Мөн мөрдөн шалгалтад хөлгийн их биед гарсан 50х50 сантиметрийн нүхийг өндөр хурдтай “Барракуда” суперкавитацийн торпед үүсгэсэн байж магадгүй гэж таамаглажээ. Ийм төрлийн торпедыг АНУ, НАТО-гийн цөөн хэдэн улс, Орос болон Иран эзэмшдэг гэж үздэг байна.
Ursa Major хөлөг ямар ачаа тээвэрлэж явсан, хэрхэн живсэн талаарх нууц одоо ч далайн ёроолд үлджээ.
