БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин бараг долоон жилийн дараа анх удаа БНАСАУ-д айлчилж байгаа нь удирдагч Ким Жон Унд улам идэвхтэй болж буй гадаад бодлогоо олон улсад харуулах боломж олгож байна.
Ши Жиньпин Умард Солонгост бараг долоон жилийн дараа айлчлахаар болсон нь удирдагч Ким Жон Унд улам зоримог, идэвхжиж буй гадаад бодлогоо харуулах чухал дипломат арга хэмжээ болно.
Энэхүү айлчлал нь Пёньян уламжлалт Хүйтэн дайны үеийн холбоотнуудтайгаа харилцаагаа бэхжүүлэх стратегиа үргэлжлүүлж буйг харуулж байна. Харин Умард Солонгосын эдийн засгийн амин судас болсон Бээжин сүүлийн үед Орост илүү ойртсон засгийн газарт өөрийн нөлөөг дахин бататгахыг зорьж байна.
Даваа гарагт эхлэх гурван өдрийн айлчлал нь Ким Жон Ун 2025 оны есдүгээр сард Дэлхийн II дайны арга хэмжээнд оролцохоор Бээжинд очсоноос хойш хоёр удирдагчийн анхны нүүр тулсан уулзалт болох юм. Өндөр ач холбогдол бүхий хэлэлцээ нь хоёр улсын геополитик болон эдийн засгийн олон зорилтыг хамрах төлөвтэй байна.
Ким Жон Ун юу хожих вэ?
Сүүлийн жилүүдэд Орост илүү ач холбогдол өгч, Москвагийн Украинд хийж буй дайныг дэмжих зорилгоор олон мянган цэрэг, их хэмжээний зэр зэвсэг илгээсэн Ким Жон Ун одоо Хятадтай харилцаагаа бэхжүүлэхийг зорьж байна.
Энэ алхам нь олон улсын тусгаарлалтаас цаашид гарах, “шинэ Хүйтэн дайн” гэсэн ойлголтыг хүлээн зөвшөөрөх, мөн АНУ-ын эсрэг нэгдсэн фронтын нэг хэсэг болох байр сууриа бэхжүүлэх зорилготой юм.
Түүхийн туршид Умард Солонгос Бээжин болон Москвагийн хооронд “тэнцвэртэй зай барих” бодлого баримталж ирсэн. Өмнөх удирдагчид энэхүү стратегийг ашиглан хоёр гол ивээн тэтгэгчээсээ хамгийн их ашиг хүртэхийг эрмэлздэг байв.
Одоогоор Ким Оросоос дайныг нь дэмжсэнийхээ хариуд цэргийн технологи болон тусламж зэрэг чухал дэмжлэг авч байгаа ч шинжээчдийн үзэж буйгаар Хятадын томоохон эдийн засгийн туслалцаагүйгээр ард иргэдийн амьжиргааны түвшинг дээшлүүлэх тухай амлалтаа биелүүлэх боломжгүй аж.
Сөүлийн Үндэсний Нэгдлийн Хүрээлэнгийн ерөнхийлөгч асан Ко Ю-хван тайлбарлахдаа, “Умард Солонгос өөртөө түшиглэсэн эдийн засгийн тогтолцоогоо хадгалж, цөмийн чадавхаа хөгжүүлэхэд анхаарна гэж амладаг. Гэвч бодит байдал дээр зөвхөн дотоод нөөцөө дайчлаад ард иргэдийн амьжиргааг сайжруулах нь бараг боломжгүй.”
Ким, Ши нарын уулзалтаар Хятадын жуулчдыг Умард Солонгост дахин нэвтрүүлэх, мөн олон жилийн өмнө баригдсан ч ашиглалтад ороогүй байгаа Ялу мөрний шинэ гүүрийг нээх асуудлыг хэлэлцэж магадгүй.
Мөн Умард Солонгос, Хятад, Оросын хил залгаа бүс нутагт хамтарсан эдийн засгийн хөгжлийн төслүүд хэрэгжүүлэх боломжийг ч хэлэлцэж болох юм.
Энэхүү айлчлал нь Ким Жон Ун дипломат байр сууриа бэхжүүлсний дараа Вашингтонтой харилцаагаа сэргээх оролдлого хийх эсэх талаар ч асуулт дагуулж байна.
Түүний АНУ-ын ерөнхийлөгч Дональд Трамптай хийсэн өмнөх хэлэлцээ 2019 онд Умард Солонгосын эсрэг хориг арга хэмжээний асуудлаарх санал зөрөлдөөний улмаас нуран унасан билээ.
Түүнээс хойш Пёньян Трамп хоёр дахь бүрэн эрхийн хугацаандаа орсны дараа хэлэлцээг сэргээх санал тавьсан ч татгалзсан. Вашингтон эхлээд Умард Солонгосыг цөмийн зэвсгээс татгалзуулах шаардлагаа цуцлах ёстой гэж мэдэгдэж ирсэн.
Ким 2018, 2019 онд Сингапур болон Вьетнамд Трамптай уулзахаасаа өмнө мөн Ши Жиньпинтэй уулзаж байсан нь хэлэлцээний байр сууриа бэхжүүлэх зорилготой алхам байв.
Сөүлийн Ива Их сургуулийн профессор Пак Вон Гон “Умард Солонгосын өнцгөөс харвал Хятадын дэмжлэгтэй байх нь АНУ-тай харилцаагаа сайжруулахыг оролдох үед аюулгүй байдал, өөртөө итгэх итгэлийг нэмэгдүүлдэг гэсэн ойлголт байдаг” гэж тайлбарлав.
Ши Жиньпин ямар зорилготой вэ?
Хятадын хувьд энэхүү айлчлал нь уламжлалт холбоотноо өөрийн нөлөөний хүрээнд илүү ойр татах боломж юм. Үүний тулд эдийн засгийн хөшүүрэг, хүнсний тусламж зэрэг Бээжингийн олон жил үзүүлж ирсэн дэмжлэгийг санал болгож магадгүй байна.
CNN-ийн сэтгүүлч асан, зохиолч Майк Чиной “Ким Жон Ун, Владимир Путин хоёрын ойртсон харилцаанд Хятадын тал дотроо багагүй түгшиж байгаа. Умард Солонгос үнэхээр Орост маш хүчтэйгээр татагдсан. Ши Жиньпиний зорилгын нэг нь энэ тэнцвэрийг засах явдал” гэжээ.
Ши Жиньпиний энэхүү айлчлал нь түүний 2026 оны анхны гадаад айлчлал болж байна. Цар тахлаас хойш тэрээр төрийн айлчлалын тоог эрс цөөлж, илүү сонгомол болгосон юм.
Трамп, Путин нартай уулзсаны дараа энэхүү айлчлал болж байгаа нь цаг хугацааны хувьд ч стратегийн ач холбогдолтой гэж үзэж байна.
George H. W. Bush Foundation for US-China Relations-ын ахлах судлаач Ли Сеон-Хён “Энэ айлчлал нь түүний зөвшөөрөлгүйгээр Солонгосын хойгийн аюулгүй байдлын бүтцийг хэн ч өөрчилж чадахгүй гэдгийг харуулж байна” гэв.
Бээжин Ким Жон Уны цөмийн зэвсгийн хүсэл эрмэлзэлд илүү бодитой, прагматик хандаж эхэлсэн шинж тэмдэг ажиглагдаж байна.
Хятадын Гадаад хэргийн сайд Ван И өнгөрсөн дөрөвдүгээр сард Пёньянд айлчлах үеэр гаргасан албан ёсны мэдэгдэлд “цөмийн зэвсгээс ангижруулах” гэсэн үг огт дурдаагүй нь ажиглагчдын анхаарлыг татсан юм. Энэ нь Солонгосын хойгийг цөмийн зэвсгээс ангид байлгахыг дэмждэг Хятадын уламжлалт байр суурь өөрчлөгдсний илрэл гэж үзэх шинжээчид бий.
Ли цааш нь “Энэ айлчлалын хамгийн чухал дохио нь магадгүй чимээгүй байдал байх болно. Хэрэв Хятадын албан ёсны мэдэгдэлд “цөмийн зэвсгээс ангижруулах” гэсэн үг байхгүй бол Бээжин Умард Солонгосыг бодитоор цөмийн зэвсэгтэй улс гэж хүлээн зөвшөөрсөн гэсэн үг. Ингэснээр энэ асуудлыг АНУ-ын эсрэг өргөн хүрээний хамгаалалтын бүс байгуулах стратегийнхаа нэг хэсэг болгож байна” гэв.
