Эверестийн ууланд хөтөч нар гадаадын уулчдыг зориуд хордуулж, өндөр өртөгтэй нисдэг тэргээр аврах ажиллагаа явуулахад хүргэдэг 20 сая ам.долларын даатгалын залилангийн схемд оролцсон байж болзошгүй хэрэг Балбын цагдаа нарын мөрдөн байцаалтын үр дүнд ил болжээ.
Уулын аврах компаниудын операторуудыг цагдаагийн ажиллагааны хүрээнд баривчилж, нийт 32 хүнд ял тулган одоогоор 11 хүнийг баривчилсан гэж цагдаагийн хэвлэлийн төлөөлөгч The Independent-д мэдэгдсэн байна.
Залилангийн цар хүрээ асар их, 2022–2025 оны хооронд 4782 олон улсын авирагч өртсөн байж болзошгүй. Цагдаа нар 300 гаруй хуурамч аврах тохиолдлыг илрүүлж, нийт төлбөр 20 ам.долларт сая хүрсэн гэж мэдэгджээ.
Энэ хэрэг хаврын авиралтын улирал эхлэхтэй зэрэгцэн уулын аялал жуулчлалын салбарт шинэ хяналт шалгалт үүсгэж байна. Мөрдөн байцаагчдын хэлснээр шерпа хөтөч, аяллын компаниуд, нисдэг тэрэгний операторууд, эмнэлгийн удирдлага зэрэг олон тал энэхүү луйварт оролцжээ.
Аврах компаниудын зургаан оператор, менежерийг энэ оны 1-р сарын 25-нд анх баривчилсан бөгөөд тэд аялал жуулчлалын үеэр өвчилсөн мэт дүр эсгэсэн гадаад жуулчдыг хуурамчаар аврах замаар даатгалын мөнгө авахыг завдсан гэж буруутгагджээ.
Эдгээр компаниуд олон улсын даатгалын компаниудаас зөвшөөрөлгүй, эсвэл огт шаардлагагүй аврах ажиллагааны төлбөрийг гаргуулж, ойролцоогоор 20 сая ам.доллар авч чадсан байна.
Балбын Цагдаагийн Төв Мөрдөн Байцаах Товчоо (CIB) энэ хэрэг нь “Балбын үндэсний нэр хүнд, нэр төр, сүр хүчийг олон улсын хэмжээнд” гутаасан гэж мэдэгджээ.
Мөрдөн байцаагчдын мэдээлснээр хөтөч нар аврах ажиллагааг өдөөхийн тулд:
Дараа нь жуулчид дотор муухайрах, толгой эргэх, бие өвдөх зэрэг шинж тэмдэг илэрсний дараа бууж, нисдэг тэргээр яаралтай нүүлгэн шилжүүлэхийг зөвлөж, өндөр төлбөртэй аврах ажиллагаанд оруулдаг байжээ.
Операторууд дараа нь зардлыг хэтрүүлэн бичиж, нэг нислэгт олон хүн явсан ч хүн бүрийг тусад нь ниссэн мэтээр тооцож, хуурамч эмнэлгийн баримт, нислэгийн бичиг баримт ашиглан даатгалын компаниудад нэхэмжлэл гаргадаг байжээ. Мөн эмнэлгүүд хуурамч хэвтэн эмчлүүлсэн бичиг баримт бүрдүүлдэг байсан нь тогтоогджээ.
Энэ нь анх удаа илэрч буй хэрэг биш юм. 2018 онд Kathmandu Post сонины шалгалтаар ижил төрлийн сүлжээ ил болж, засгийн газар 700 хуудас тайлан гаргаж, шинэчлэл хийнэ гэж амлаж байжээ. Гэсэн хэдий ч ийм залилан үргэлжилсээр байна. Цагдаагийн төвийн дарга Манож Кумар К.С хэлэхдээ, үүний шалтгаан нь “шийтгэл сул байсантай холбоотой” гэжээ. “Гэмт хэрэгт арга хэмжээ авахгүй бол дараа нь цэцэглэдэг. Даатгалын залилан ч мөн ийм байдлаар өссөн” гэв.
Аялал жуулчлалын даатгалын компаниуд ийм залилан үргэлжилбэл Балбын хамрах хүрээг зогсооно гэж өмнө нь анхааруулж байсан.
2019 оны мэдээллээр зарим жуулчид аялал жуулчлалын компаниудтай хамтран зориудаар өвдөж, хөнгөлөлттэй аялал хийж, нисдэг тэрэгний аврах ажиллагаанаас ашиг олох гэж оролдсон тохиолдол ч илэрч байжээ. Даатгалын баримтуудыг шалгаж, аврах компани болон зуучлагчид төлбөр авах баталгааг хангадаг байсан байна.
Мөн зарим жуулчид мэдэлгүйгээр хоолондоо сод, түүхий тахиа, бүр хулганы баас хүртэл хийлгэсэн байж болзошгүй талаар мэдээлэл гарчээ.
Аялал жуулчлалын сэтгүүлч Саймон Калдер хэлэхдээ “Балбад очиж, сайхан хүмүүстэй уулзаж, дэлхийн хамгийн шилдэг явган аяллын туршлагыг мэдэрсэн хүмүүс ийм залилангийн талаар сонсоход цочирдох болно” гэжээ.
Тэрээр “Аялал жуулчлалын салбарын ихэнх хүмүүс шударга бөгөөд сайн туршлага өгөхөд анхаардаг. Итгэмжлэгдсэн компани сонгох нь чухал” гэж нэмж хэлсэн юм.
