АНУ Ормузын хоолойд Ираны “хурдны завь” гэж нэрлэгддэг долоон хөлгийг устгасан гэж Ерөнхийлөгч Дональд Трамп мэдэгдлээ. Энэ нь Вашингтон Персийн буланд гацсан хөлөг онгоцуудыг гаргах зорилготой “Project Freedom” ажиллагааг хэрэгжүүлж буйтай холбоотой юм.
Даваа гарагт АНЭУ болон Өмнөд Солонгос стратегийн чухал усан замд хөлөг онгоцуудад нь цохилт авсан талаар мэдээлсэн байна. Мөн АНЭУ Ираны довтолгооны улмаас Фужайрагийн нефтийн боомтод гал гарсан гэж мэдэгдэв.
Тээврийн компани Maersk BBC-д мэдээлэхдээ АНУ-ын далбаатай өөрийн нэг хөлөг Ормузын хоолойг АНУ-ын цэргийн хамгаалалт дор амжилттай туулсан гэжээ.
Ираны Гадаад хэргийн сайд Аббас Арагчи энэ үйл явдлууд улс төрийн хямралд цэргийн шийдэл байхгүй гэдгийг харуулж байна хэмээгээд “Project Freedom бол Project Deadlock” гэж нэмж хэлжээ.
Maersk компанийн мэдээлснээр тухайн хөлөг “ямар нэгэн осолгүйгээр гарч, бүх багийн гишүүд аюулгүй байна” гэв.
Дөрөвдүгээр сарын эхээр АНУ, Иран гал зогсоох тохиролцоонд хүрч, Иран АНЭУ зэрэг Персийн булангийн орнуудад хийж байсан дрон болон пуужингийн довтолгоогоо зогсоосон ч ихэнх хөлөг онгоц одоог хүртэл хоолойгоор чөлөөтэй нэвтэрч чадахгүй байна. Мөн АНУ Ираны боомтуудад өөрийн хоригийг тогтоосон хэвээр байгаа аж.
Трамп “Бид долоон жижиг завийг устгасан. Энэ л тэдэнд үлдсэн зүйл” гэж мэдэгдсэн бөгөөд АНУ-ын арми нисдэг тэргээр довтолсон гэж мэдээлжээ.
Харин Ираны төрийн хэвлэлүүд энэ мэдэгдлийг няцааж, Tасним агентлаг цэргийн эх сурвалжаас иш татан хоёр жижиг ачааны хөлөг онгоц оногдож, таван энгийн иргэн амиа алдсан гэж мэдээлсэн байна.
АНУ өмнө нь даваа гарагт тэнгисийн цэргийн хөлгүүд болон АНУ-ын далбаатай худалдааны хөлгүүд хоолойгоор дамжин өнгөрсөн гэж мэдэгдсэн бол Иран үүнийг “бүрэн худал” гэж няцааж, АНУ-ын байлдааны хөлөг рүү анхааруулах гал нээсэн гэж мэдэгджээ. Харин АНУ энэ мэдээллийг үгүйсгэсэн байна.
Дараа нь Maersk компани АНУ-ын далбаатай Alliance Fairfax хөлөг Персийн буланд хоёрдугаар сарын сүүлээс хойш гацсан байсан ч одоо Ормузын хоолойгоор гарсан гэж мэдэгдэв. Компани “АНУ-аас бидэнтэй холбогдож, хөлгийг цэргийн хамгаалалт дор гаргах боломж санал болгосон” гэж мэдэгдсэн бөгөөд “хөлөг Персийн булангаас АНУ-ын цэргийн хамгаалалттайгаар гарсан” гэж нэмжээ.
АНЭУ-ын Гадаад хэргийн яам мөн төрийн өмчит Adnoc компанитай холбоотой нефтийн танкер Ормузын хоолойд цохилтод өртсөн гэж мэдээлсэн. Өмнөд Солонгос ч мөн АНЭУ-ын эргийн ойролцоо зангуугаа буулгасан өөрийн хөлөг дээр дэлбэрэлт болсон гэж мэдэгдсэн байна.
АНЭУ-ын агаарын хамгаалалтын систем 12 баллистик пуужин, гурван крүиз пуужин, дөрвөн дроныг устгасан гэж мэдээлжээ. Орон нутгийн албаныхны хэлснээр Фужайрагийн нефтийн боомтод гарсан нэг цохилтын улмаас томоохон гал гарч, гурван хүн шархадсан байна.
Абу Даби энэ халдлагыг “аюултай хурцадмал байдал” гэж нэрлэж, хариу арга хэмжээ авах эрхтэй гэдгээ мэдэгдсэн. Харин Ираны төрийн телевиз нэр нь тодорхойгүй цэргийн эх сурвалжаас иш татан “АНЭУ-ыг онилох төлөвлөгөө байхгүй” гэж мэдээлжээ.
Олон улсын удирдагчид АНЭУ-ын дэд бүтцэд хийсэн халдлагыг буруушаасан байна. Францын Ерөнхийлөгч Эммануэль Макрон үүнийг “үндэслэлгүй, хүлээн зөвшөөрөх боломжгүй” гэж хэлсэн бол Их Британийн Ерөнхий сайд Кир Стармер “Персийн булан дахь түншүүдийнхээ хамгаалалтыг үргэлжлүүлэн дэмжинэ” гэж мэдэгджээ.
Эдгээр мэдээллийн дараа Brent төрлийн нефтийн үнэ нэг баррель нь 115 ам.доллар давж, нэг өдрийн дотор 5 хувиар өссөн байна.
Фужайра нь Ормузын хоолойноос цааш, Оманы буланд байрлах АНЭУ-ын зүүн эргийн боомт юм. Абу Дабигийн нефтийн ордуудаас Фужайра хүртэл хоолой татсан тул хоолой хаалттай байсан ч тодорхой хэмжээний нефтийг танкерт ачиж дэлхийн зах зээлд гаргах боломжтой байдаг.
Катар улс Adnoc-той холбоотой танкерт халдлага хийснийг буруушааж, Ормузын хоолойг “ямар ч нөхцөлгүйгээр нээхийг” уриалжээ.
Оманд Ормузын хоолойн эрэг дагуу орших Букха хотод орон сууцны барилга руу цохилт өгсний улмаас хоёр хүн шархадсан гэж төрийн хэвлэлүүд мэдээлсэн байна.
Ням гарагт Трамп “Project Freedom” ажиллагааны хүрээнд гацсан хөлөг онгоцуудыг гаргаж эхэлнэ гэж мэдэгдсэн. Хоёрдугаар сард дайн эхэлснээс хойш ойролцоогоор 2,000 хөлөг дээрх 20,000 орчим далайчин гацсан хэвээр байна.
Тэрээр дэлхийн олон улс АНУ-аас Ормузын хоолойд “гацсан, төвийг сахисан, гэм буруугүй” хөлгүүдийг гаргахад туслахыг хүссэн гэж мэдэгдсэн.
