Мөсөн голын үерийн улмаас 1000 гаруй хүн амиа алдсанаас долоо хоногийн дараа Балба улс хөрсний гулгалтыг урьдчилан илрүүлэх шинэ систем байгуулж, газар хөдлөлтийн мэдрэгч, камер болон хиймэл дагуулын холбоо суурилуулахаар төлөвлөж байна.

Балба улс Хятадтай хиллэдэг зарим хэсэгт хөрсний гулгалт болон үерийн аюулаас урьдчилан сэрэмжлүүлэх системээ сэргээн байгуулахаар төлөвлөж байгаа талаар тус улсын Засгийн газрын хоёр эх сурвалж мэдээлжээ.

Шинэ системд газар хөдлөлтийн мэдрэгч, хяналтын камер болон хиймэл дагуулын холбооны төхөөрөмж суурилуулах юм.

Төхөөрөмжүүдийг Балбын Расува дүүргийн Тимүрэ хэмээх хилийн сууринд суурилуулж эхэлжээ. Энэ нь Хятадтай хиллэдэг, голын хөндийг дагасан бүс бөгөөд өнгөрсөн долоо хоногт мөсөн гол нурж, асар их хэмжээний шавар, ус, чулуу уулын хөндийгөөр хүчтэй урсан буусны улмаас гамшиг болсон газартай нэг голын савд оршдог.

Хоёр улсын хэмжээнд наад зах нь 1114 хүн амиа алдсны дийлэнх нь Балбын иргэд байна. Мөн бараг 4000 хүн сураггүй хэвээр байгаа аж.

Энэхүү системийг суурилуулах хилийн бүс нь Балбын Хятадын Төвөдийн өөртөө засах оронтой залгаа хилийн хамгийн эмзэг хэсгүүдийн нэг юм. Өндөр уулын энэ бүс нутгийг Непалын нийслэл Катманду, Бээжин болон Шинэ Дели хотууд анхааралтай ажигладаг.

Албаныхны хэлснээр нөхцөл байдлыг яаралтай арга хэмжээ авах шаардлагатай хэмжээнд хүрсэн гэж үзэж байгаа аж. “Энэ томоохон гамшгийн дараа газрын тогтоц өөрчлөгдөж, дахин хэд хэдэн хөрсний гулгалт үүсэх эрсдэлтэй байна” гэж эх сурвалжуудын нэг хэлжээ.

Хиймэл дагуулын холбоо чухал үүрэгтэй

Шинэ төлөвлөгөөний гол хэсэг нь VSAT (Very Small Aperture Terminal) буюу жижиг оврын хиймэл дагуулын холбооны систем юм. Энэ систем нь үүрэн холбооны сүлжээ тасарсан ч хяналтын цэгүүдийг хооронд нь холбож, шинээр үүссэн аюулыг шуурхай илрүүлэх, улмаар гамшгийн сэрэмжлүүлгийг богино хугацаанд хүргэх боломж олгоно гэж хоёр эх сурвалж мэдээлжээ.

Өнгөрсөн долоо хоногийн үерийн үеэр Хятадтай хиллэдэг бүсийн ойролцоох  усны түвшин хэмжих дөрвөн станц ажиллагаагүй болсон байна.

Өмнө нь тус бүсэд эрт сэрэмжлүүлэх систем ажиллаж байсан ч хяналт хангалтгүй байсныг албаныхан хүлээн зөвшөөрчээ.

Одоогоор Балбын Гамшгийн эрсдэлийг бууруулах, удирдах үндэсний газар (NDRRMA) камер, мэдрэгч болон VSAT системийг нэг байршилд суурилуулахаар ажиллаж байгаа бөгөөд цаашид бусад газарт өргөтгөхөөр төлөвлөжээ. Албаныхан төхөөрөмжүүдийг хаана байрлуулахыг тодорхойлохын тулд тухайн бүсэд нисдэг тэргээр судалгаа хийсэн байна.

Гамшиг болсноос хойш Хятад улс өртсөн бүс нутгийн хиймэл дагуулын зураг, ус судлалын мэдээлэл, мөн мөсөн голын нурангиас үүссэн нуур болон голын эх дэх хаалттай нууруудын талаарх эрт сэрэмжлүүлэх мэдээллийг Балбатай хуваалцсан гэж мэдэгдсэн байна.

Аюулыг сэрэмжлүүлэхэд хэдхэн минут л үлдэнэ

Хилийн ойролцоо мөсөн гол нурж үүссэн хоёр хаалттай нуурын улмаас бий болсон шууд аюул одоогоор арилжээ. Учир нь тэдгээр нуурын ус шавхагдсан аж. Гэсэн хэдий ч газрын тогтоц тогтворгүй хэвээр байгаа тул бүс нутгийг анхааралтай ажиглаж байгаа гэж эх сурвалж мэдээлжээ.

Хэрэв хөрсний гулгалтаас үүдэлтэй дахин үер болох аюулыг эрт илрүүлэх систем ажиллавал доод урсгалын бүсэд оршин суудаг иргэдэд сэрэмжлүүлэг хүргэхэд хэдхэн минутын хугацаа л олдоно. Хэдийгээр энэ нь маш богино хугацаа боловч хүмүүсийг аюултай бүсээс гаргах, аврах арга хэмжээ эхлүүлэхэд шийдвэрлэх ач холбогдолтой байж болох юм.

Өнгөрсөн долоо хоногийн үер өглөөний 08:32 цагт хилийн боомтыг дайрсан боловч олон нийтэд зориулсан сэрэмжлүүлэг 09:13 цагт, өөрөөр хэлбэл 41 минутын дараа гарсан гэж Reuters өмнө нь мэдээлсэн байна.

Балба улс гамшиг болохоос өмнөх хэдэн сарын хугацаанд мөсөн голын хөдөлгөөн болон усны түвшний талаарх илүү нарийвчилсан, бодит цагийн мэдээллийг хуваалцахыг Хятадаас хүсэж байжээ.

Одоо Балба улсын албаныхан ийм мэдээлэл солилцох болон гамшгийн эрсдэлийн чиглэлээр Хятадтай хамтын ажиллагаагаа улам гүнзгийрүүлэхээр төлөвлөж байна.