“Хятад улсын утаанаасаа салсан туршлагыг хэрэгжүүлж, тус улсаас хагас коксон нүүрс импортолно. Ингэснээр энэ жил нийслэлийн иргэд утаагүй өвөлжинө” гэх агуулга бүхий сүржин мэдэгдлийг өнгөрсөн жилээс эхлэн хотын удирдлагууд ээлж дараалан хийж эхэлсэн. Улмаар уршигт утаанаас салгах учиртай коксон нүүрсийн энэ намраас айл, өрхүүд хэрэглэж эхлэв. Үүнтэй зэрэгцээд налгар намрын өдрүүдэд хотын дарга айлуудаар явж, коксон түлш амьдралын чанарыг сайжруулж, ажил хөнгөвчилж, ахуй нөхцөл дээрдүүлж байна гэдгийг улс амьтнаар яриулж гарсан. Үүнийгээ олон нийтэд цацаж, энэ өвөр эрүүл, цэвэр агаартай байна гэх горьдлогыг нийслэлийн иргэдэд төрүүлээд амжив. Эцэст нь, нийслэлийн хэмжээнд шахмал түлш борлуулахыг хориглож, иргэд өнгөрөгч 10 дугаар сараас эхлэн зөвхөн коксон нүүрс түлэхээр болсон.
Тэгэхээр ойрын өдрүүдэд хөшилдөж, суунаглан, хоолой ам хорсгоод байгаа хорт утаа зөвхөн коксон нүүрснийх гэсэн үг. Салхитай өдрүүдэд саарч үзэгддэг ч салхигүй хоногуудад хот бүхэлдээ саарал, униартай байгаа нь хэний ч нүдэнд ил байгаа. Гэтэл галлагааны улирал эхлээгүй шахам байхад айлуудаар орж, утаа, түлшний чанар, агуулга яриад байсан хотын удирдлагууд анир чимээгүй л байна.
Энэ жил БНХАУ-ын “Шаньси нүүрс-химийн групп”-ийн Шэньмү эрчим хүчний хөгжил ХХК-ийн Вужоу салбар” компаниас манай улс 306 мянган тонн хагас коксоор хийсэн шахмал түлшийг худалдаж авсан. Хятадаас энэ хэмжээний нүүрсийг Хятадаас 200 тэрбум орчим төгрөгөөр авч байгааг Нийслэлийн Засаг дарга Х.Нямбаатар мэдээлсэн юм. Үүн дээр савлагааны зардал нэмэгдэнэ. Тодруулбал, 200 гаруй тэрбум төгрөгөөр худалдаж авсан нүүрсээ энд савлаад хэрэглээнд нэвтрүүлж буй.
Сайжруулсан шахмал түлшийг хэрэглээнээс халж, хагас коксон нүүрс хэрэглэх болсны учир нь агаарын чанар. Хагас коксон шахмал түлш нь түүхий нүүрсийг дулааны аргаар буюу 500-700 хэмийн өндөр температурт боловсруулж, хорт бодисыг шүүснээр бий болдог аж. Тиймээс агаарын чанар 40-50 хувь сайжирна гэдгийг импортлохоос өмнө албаныхан мэдээлж байсан.
Түүхий нүүрсийг ч, сайжруулсан шахмал түлшийг ч хэрэглээнээс халж чадлаа. Гэсэн ч уршигт утааг халж дөнгөсөнгүй. Агаарын бохирдлыг бууруулах Үндэсний хорооны дэргэдэх Эрдэмтдийн зөвлөлийнхөн хагас коксон түлш хэрэглэснээр агаарын бохирдол 40-50 хувь буурсан гэж дүгнэсэн гэдгээ 12 дугаар сарын 22-нд болсон хуралдааныхаа үеэр мэдээлсэн. Харин Нийслэлийн агаар, орчны бохирдолтой тэмцэх газраас агаарын чанар өнгөрсөн жилийнхээс 23 хувиар сайжирсан гэж дүгнэсэн байна.
Эндээс дотоодын тоон үзүүлэлт хоорондоо зөрүүтэй байгааг харж болохоор байна. Тэгвэл дэлхий даяарх агаарын чанарыг хэмжиж харуулдаг iqair.com сайтад сүүлийн өдрүүдэд Улаанбаатар хотын агаарын чанарыг “Эрүүл бус (Unhealthy for Sensitive Groups)” ангилалд оруулж байна. Энэ нь хүүхэд, жирэмсэн эмэгтэй, ахмад настан, уушги/зүрхний өвчтэй хүмүүст сөрөг нөлөөтэй хэмээн тодорхойлж байна.
Мөн агаарын чанар сайжраагүй, утаа бүрэн арилаагүй нь иргэдэд ч тодорхой харагдаж байна.
Нийслэлийн агаар, орчны бохирдолтой тэмцэх газрын дүгнэснээр агаарын чанар 23 хувиар сайжирсан байлаа ч үүний тулд 200 гаруй тэрбум төгрөг зарцуулсан нь учир дутагдалтай. Агаар бохир, аюултай хэвээр байхад үүнд зарцуулсан мөнгө үлэмж байсаар байх уу?
