МАН-ын дарга Н.Учрал УИХ-ын даргын ажлаа өглөө. Уг нь тэр энэ албан тушаалд ердөө дөрвөн сарын өмнө очиж байсан юм. Гэвч чуулганы ирцийг бойкотолсон АН-ын акц эхлээд Ерөнхий сайдыг огцроход хүргэж, улмаар спикерийн суудлыг эзэнгүй болголоо. Улс төрийн энэ өрнөлийн дагуу зүй ёсоор МАН-ын Бага хуралдаж, Монгол Улсын 35 дахь Ерөнхий сайдад Н.Учралыг нэр дэвшүүлээд байна. Нэгэнт тодорхой байсан зүйлийг МАН-ын эрх барих дээд байгууллага албажуулсан хэрэг л дээ. Одоо энэ томилгооны өрнөл Тусгаар тогтнолын ордноос Төрийн ордон руу шилжсэн гэсэн үг. Харин Н.Учрал явснаар улс төрийн томилгоо дуусчихаж байгаа юм биш. Төрийн ордонд хэлэлцээд, Тусгаар тогтнолын ордон зүгээр харж суудаг албан тушаал гэж бий. Тэр бол УИХ-ын даргын суудал.
МАН-ын бүлгийн 68 гишүүн дотроос УИХ-ын даргын албан тушаалыг хаших хэмжээний чадвартай, туршлагатай, тулхтай улстөрч нь хэн байх вэ? Г.Занданшатарыг Ерөнхий сайдаас чөлөөлөгдөх өргөдлөө өгөхтэй зэрэгцэн энэ албан тушаалд тохирох хүнийг олон нийтийн сүлжээнд нэрлэж эхэлсэн. Мөн горилж байгаа хүмүүсийн тухай ч мэдээллийн сайтуудаар хөвөрч байна. Эхлээд маш цөөн хүрээнд яригдаж байсан нэрс одоо улам өргөжиж, С.Бямбацогт, Ж.Бат-Эрдэнэ, С.Амарсайхан, Л.Энх-Амгалан, Ж.Энхбаяр, Б.Жавхлан, Ц.Даваасүрэн гээд хөвөрч байх юм. Зарим нь санаатай, санаандгүй нэрсээ шидэж байхыг үгүйсгэхгүй. Харин яг улстөрчдийн дунд яригдаж буй хувилбар нь бол нэлээд богино жагсаалттай гэнэ. Мөн тавигдах шаардлага нь ч хамгийн түрүүнд талцсан талуудын эвийг олж чадах уу гэдэг асуулт юм байна.
Сөрөг хүчиндээ хүлээн зөвшөөрөгдөж, дэмжлэгийг нь авч чадах улстөрч нь хэн байх вэ гэдэг юу юунаас чухал. Одоогийн нэрс дундаас харьцангуй энэ шаардлагад нийцэж байгаа нь УИХ-ын гишүүн С.Бямбацогт, Ж.Бат-Эрдэнэ нар гэж ярьцгааж буй гэх. Гэтэл энэ хүмүүсээс МАН-ын дотоод хуваагдлыг хэн нь илүүтэй эвлэрүүлж, зөөлрүүлж чадах вэ гэдэг асуулт давхар яваад байгаа юм. МАН-ын бүлгийн дарга байхдаа Ж.Бат-Эрдэнэ илт нэг талд үйлчилж, МАН-ын бүлгийг хоёр хуваагдаж хуралдахад хүргэсэн хүн. Иймээс дотоод хуваагдлыг зөөллөж чадах нь юу л бол гэцгээж байгаа аж. Харин С.Бямбацогтын хувьд аль нэг фракц бүлэгт хамаардаггүй. Парламентад тав дахиа сонгогдон ажиллаж байгаа учраас харьцангуй төвийг сахисан байр сууринаас асуудалд ханддагийг нь мэддэг. Хоёр ч удаа Байнгын хорооны дарга хийсэн, МАН-ын бүлгийг цөөнх байхад нь даргалж байсан гээд олонх, цөөнхийн аль алиных нь зовлонг мэддэг улстөрч. Энэ өнцгийг нь бас МАН-ынхан дотоодоо ярьж, түүнийг АН-тай арай илүү ойлголцоод явж чадна гэж үзэж буй аж.
Тиймээс цаанадаж АН-тай эв зүйгээ олж чадах, наанадаж 38:30-аараа хоёр хуваагдчихаад байгаа МАН-ын бүлгээ нэгтгэж чадах тийм хүнээр УИХ-ыг удирдуулах ёстой гэж ярилцаж байгаа юм. Дээр нь МАН энэ богино хугацаанд гурав дахь Засгийн газраа байгуулж, гурав дахь УИХ-ын даргаа сонгох гэж байна. Ийм тогтворгүй байдлыг цааш үргэлжлүүлэх нь 2027 оны Ерөнхийлөгчийн сонгууль, 2028 оны УИХ-ын сонгуульд нөлөөлнө гэж Бага хурал дээр маш олон гишүүн саналаа хэлсэн. Тэгээд Засгийн газрыг тогтвортой ажиллуулах үүргийг УИХ дахь МАН-ын бүлэгт өгөөд байгаа. Энэ нөхцөлд УИХ-ын үйл ажиллагааг аваад явчих, хамгийн гол нь сөрөг хүчин хийгээд намын бүлэг дотроо гал асаачихүй байх тийм чадвар хэнд нь байгаа вэ гэдэгт л гол анхаарлаа хандуулж сонгох нь.
МАН-ынхан мэдээж улс төрөө харж байж болох ч олон нийт улс орны эрх ашгаа бодож хэнийг УИХ-ын даргаар сонгох бол гэсэн хүлээлттэй байгаа. Удахгүй бензин шатахууны үнэ өснө гэдгийг албаны хүмүүс хэлээд байна. Дэлхий ертөнцөд өрнөж буй дайны нөлөөлөл ийм нөхцөлд хүргэж байгаа. Шаардлагатай арга хэмжээг Засгийн газар авах үүрэгтэй ч, татвар зэрэг том бодлогоор зохицуулалт хийх онцгой эрх нь УИХ-д байдаг. Гэтэл албан тушаал, дотоод зодооноос болж парламентын үйл ажиллагаа жаахан л доголдоход төлөөсийг нь ард түмэн нуруундаа үүрнэ. Иймээс ч УИХ-ын даргаар хэнийг сонгохоос хамаарч төрийн гацаа дахин үүсэх эсэх хамаарах болчихоод байна. Тэгэхээр тэд ямар сонголт хийх нь Та бидний амьдралд шууд нөлөөлнө гэсэн үг.
Эцэст нь хэлэхэд, алх барьсан хүнд бүх хүн хадаас шиг харагддаг гэсэн үг байдаг. Тэгэхээр алхаар хуулийн байшинг эвдэх биш эвлэрүүлэх хүн хэн байх вэ.
