Нигери улсын засгийн газар өнгөрсөн арваннэгдүгээр сард Католик сургуулийн дотуур байрны хулгайлагдсан 200 гаруй сурагч, ажилтныг суллуулахын тулд исламын зэвсэгт бүлэглэл Боко Харамд “их хэмжээний” барьцааны мөнгө төлсөн гэх мэдээллийг үгүйсгэлээ.
Мэдээллийн сайд Мохаммед Идрис AFP агентлагийн тагнуулын эх сурвалжуудаас иш татан нийтэлсэн уг мэдээллийг “бүрэн худал, үндэслэлгүй” хэмээгээд, аюулгүй байдлын хүчний мэргэжлийн байдал, нэр хүндэд халдсан хэрэг гэж мэдэгдэв. Мөн хэлэлцээрийн хүрээнд “Боко Харам”-ын хоёр командлагчийг сулласан гэх мэдээллийг ч няцаасан байна.
Үүнээс тусдаа мэдэгдлээр ерөнхийлөгчийн хэвлэлийн төлөөлөгч цагдаагийн дарга Кайоде Эгбетокуныг огцорсон гэж мэдэгдсэн. Ерөнхийлөгч Бола Тинубугийн ойрын холбоотон гэгддэг Эгбетокун бүрэн эрхийн хугацаа нь дуусахаас нэг жилийн өмнө “гэр бүлийн яаралтай шалтгааны улмаас” огцорсон гэж төлөөлөгч Баяо Онануга тайлбарлав. Түүний орлогч Тунжи Дисуг түр орлон гүйцэтгэгчээр томилжээ.
Одоогоор Нигерид аюулгүй байдлын дарамт нэмэгдэж байгаа бөгөөд барьцаалж мөнгө нэхэх гэмт хэрэг тус улсын зарим бүсэд ашигтай “бизнес” болсон. Үүнд исламын зэвсэгт бүлэглэлүүд, “дээрэмчид” хэмээн нэрлэгддэг зэвсэгт бүлгүүд, салан тусгаарлагчид оролцож байна.
Зарим шинжээчийн үзэж буйгаар Нигер мужийн баруун хэсэгт орших Папири дахь Гэгээн Мариягийн сургуульд болсон хүүхэд хулгайлсан ажиллагааг “Садику” гэх хочтой, өмнө нь олон олны анхаарал татсан халдлага, хулгайлалттай холбогдож байсан Боко Харамын командлагч удирдсан байж болзошгүй. Боко Харам 2009 онд бослогоо эхлүүлсэн зүүн хойд Борно мужид идэвхтэй хэвээр байгаа ч салбарласан бүлэглэлүүд болон бусад гэмт сүлжээнүүд баруун хойд, төвийн бүсүүдэд ч үйл ажиллагаа явуулсаар байна.
Зул сарын баярын өмнөхөн аюулгүй байдлын хүчнийхэн арваннэгдүгээр сарын 21-нд зэвсэгт этгээдүүдэд барьцаалагдсан бүх сурагч, ажилтнуудыг авран сулласан гэж мэдэгдсэн.
Мэдээллийн сайд AFP-ийн мэдээлэлд хариу өгөхдөө уг нийтлэл “нэр нь тодорхойгүй, сүүдэр мэт эх сурвалж”-д тулгуурласан бөгөөд тагнуулын байгууллагууд болон ахлах хууль тогтоогчдын албан ёсны мэдэгдэлтэй зөрчилдөж байна гэжээ.
Нэг эх сурвалжийн хэлснээр барьцааны мөнгө нэг хүнд 40 сая найра (ойролцоогоор 30 мянган ам.доллар) байсан гэж мэдээлсэн бол өөр нэг нь нийт 2 тэрбум найра (1.5 сая ам.доллар орчим) төлсөн гэж дурдсан. Мөн мөнгийг агаараар Борно муж дахь Гвоза бүсэд хүргэж, орон нутгийн командлагчид гардуулсан гэх мэдээлэл гарсан.
“Хил дамнан хүлээн авсан нь баталгаажсан, босогчдод нисдэг тэргээр мөнгө хүргэсэн гэх нь зохиомол зүйл” гэж Идрис мэдэгдэв. Дотоодын тагнуулын байгууллага болох DSS уг мэдэгдлийг “хуурамч, инээдтэй” гэж үзсэн гэж тэр нэмж хэлжээ. Тэрээр Нигери улс “ашгийн төлөө зохион байгуулалттай гэмт хэргийн сүлжээ”-тэй тэмцэж буйг онцолсон байна. “Сурагчдыг нэг ч хохиролгүйгээр авран сулласан нь мэргэжлийн тагнуул, нарийн ажиллагааны үр дүн” гэж мөн нэмжээ.
Боко Харам 2014 онд Чибок тосгоноос 200 гаруй сургуулийн охидыг хулгайлснаар дэлхий дахинд нэрд гарсан. Түүнээс хойш олныг хамарсан хүүхдийн хулгай нь нэмэгдсэн бөгөөд зарим шинжээч барьцааны мөнгө бол гэр бүл, зуучлагчид, зарим тохиолдолд төрийн байгууллагуудын төлсөн мөнгө “барьцаалж ашиг олох”-ыг өдөөсөн гэж үздэг.
2022 онд барьцааны мөнгө төлөхийг гэмт хэрэгт тооцох хууль баталсан ч хэрэгжилт хүндрэлтэй хэвээр байгаа бөгөөд гэр бүлүүд ойр дотныхноо суллуулахын тулд мөнгө төлөхөөс өөр аргагүйд хүрдэг.
Орон нутгийн мэдээллүүдэд иш татсан аюулгүй байдлын шинжээчид албан ёсны няцаалт нь ар талын нарийн хэлэлцээрүүдийн бодит байдлыг бүрэн илэрхийлдэггүй байж магадгүй гэж олон жил маргаж ирсэн.
Энэ маргаан нь засгийн газар, ялангуяа АНУ-ын зүгээс дипломат шахалт нэмэгдэж буй эмзэг үед өрнөж байна. Даваа гараг (2026.02.23)-т АНУ-ын Конгрессын төлөөлөгчдийн баг Нигерид Христийн шашинтнуудыг хавчин гадуурхаж буй асуудлыг шийдвэрлэх зорилготой өргөн хүрээний зөвлөмж гаргасан. Бүгд Найрамдах намын гишүүн Рили Мур уг тайланг Цагаан ордонд танилцуулж, Нигерид хийсэн айлчлал, судалгаа, шашны удирдагчид болон дүрвэгсэдтэй хийсэн уулзалтуудын үндсэн дээр боловсруулсан гэж мэдэгджээ.
Тайланд хоёр талын аюулгүй байдлын шинэ гэрээ байгуулах, хориг арга хэмжээ авах, зэвсэгт малчдын бүлгийг зэвсэг хураалгахын тулд Нигерийн үхрийн махны экспортыг хориглох зэрэг санал багтаасан. Мөн шашны эрх чөлөөг хамгаалах хууль эрх зүйн шинэчлэл хийхийг уриалсан нь бий.
Нигерийн засгийн газар эдгээр зөвлөмжид одоогоор хариу өгөөгүй байна. АНУ-ын ерөнхийлөгч Доналд Трамп өмнө нь Нигерид “Христийн шашинтнуудын эсрэг геноцид” явагдаж байна гэж мэдэгдсэн ч Нигерийн засгийн газар үүнийг эрс няцааж, халдлагад лалын, христийн болон шашингүй иргэд бүгд багтдаг гэж мэдэгдсэн.
