Ираны дайн үргэлжилж, мөргөлдөөн сунжрахын хэрээр америкчуудын нуруун дээр асар их хэмжээний эрчим хүчний зардал нэмэгдэх болжээ.
Браун их сургуулийн Уотсоны Олон улсын болон олон нийттэй харилцах сургуулийн нийтэлсэн зардлын тооцоолуурын мэдээллээр дайн хоёрдугаар сарын сүүлээр эхэлснээс хойш АНУ-ын хэрэглэгчид зөвхөн шатахуун болон дизель түлшинд 100.9 тэрбум ам.долларын илүү зардал гаргажээ.
Энэ нь АНУ-ын нэг өрхөд дунджаар 770 ам.доллар ногдож байгаа ч түлшний үнэ өндөр хэвээр байвал уг дүн цаашид өсөх төлөвтэй байна.
“Бид шатахууны хувьд, ялангуяа дизель түлшний хувьд түүхэн дэх хамгийн өндөр өртөгтэй намартай нүүр тулж байна. Энэ нь инфляцын бүх талд нөлөөлнө” гэж Gulf Oil компанийн эрчим хүчний ахлах зөвлөх Том Клоза хэлжээ.
Энэхүү судалгаагаар “дайн болоогүй байсан бол” гэсэн хувилбартай харьцуулан бодит эрчим хүчний үнийг тооцож, хэрэглэгчдэд учирч буй нэмэлт санхүүгийн дарамтыг хэмжсэн байна.
Эрчим хүчний үнэ олон хүний айж байсан хэмжээнд огцом өсөөгүй ч Браун их сургуулийн тооцоолуур нь энэхүү мөргөлдөөн америкчуудын чөлөөт зарцуулалтын орлогыг хэрхэн багасгаж байгааг харууллаа. Дайн эхэлснээс хойш хэрэглэгчид зөвхөн шатахуунд 55 тэрбум ам.доллар илүү зарцуулсан нь нэг америк өрхөд дунджаар 422 ам.доллар ногдоно гэсэн үг юм.
Мягмар гарагт шатахууны үнэ нэг галлон нь 4.15 ам.доллароос давж, сүүлийн гурван сарын шинэ дээд түвшинд хүрчээ. Даваа гарагт болсон Хөдөлмөрийн өдрийн амралт нь түүхэн дэх хамгийн өндөр үнэтэй шатахуунтай “Хөдөлмөрийн өдөр” болжээ.
Энэ нь өнгөрсөн жилийн энэ үеийн 3.20 ам.доллар, дайн эхлэхийн өмнөх 2.98 ам.доллараас өндөр үзүүлэлт юм. Гэхдээ бензиний үнэ дайны дараах тавдугаар сард хүрсэн 4.56 ам.долларын дээд хэмжээнээс, мөн 2022 онд ОХУ Украинд халдан довтолсны дараа тогтоосон нэг галлон нь 5.02 ам.долларын түүхэн дээд хэмжээнээс одоогоор доогуур хэвээр байна.
Дизель түлш бүх цаг үеийн дээд амжилтыг эвдэж байна
Ачааны машин, галт тэрэг, трактор, завь зэрэг тээврийн хэрэгслийг ажиллуулахад чухал үүрэгтэй дизель түлш өнөөдрийн байдлаар урьд өмнө байгаагүй өндөр үнэд хүрээд байна.
Дизель түлшний нэг галлоны дундаж үнэ 5.90 ам.долларт хүрсэн нь дайн эхлэх үед 3.76 ам.доллар байснаас эрс өссөн үзүүлэлт юм. Ингэснээр 2022 онд тогтоосон өмнөх үнээс хол давжээ.
Браун их сургуулийн мэдээллээр америкчууд зөвхөн дизель түлшинд 46 тэрбум ам.доллароор илүү зардал гаргаж байгаа нь нэг өрхөд дунджаар 348 ам.долларын ачаа болов.
Дизель түлшний үнэ энэ онд одоогоор 60 гаруй хувиар огцом өсөөд байгаа нь 2000 онд үнийн мэдээлэл бүртгэж эхэлснээс хойших хамгийн том хувийн өсөлт болох төлөвтэй байна.
Нэг баррель нефтийн үнэ 100 ам.долларт хүрэхэд ойрхон
Goldman Sachs дэлхийн жишиг үнэ болох Brent төрлийн нефтийн арванхоёрдугаар сарын үнийн таамгаа 5 ам.доллароор нэмэгдүүлж, нэг баррель нь 85 ам.доллар байхаар шинэчилжээ. Уолл-стритийн тус банк 2027 онд Brent нефтийн үнэ дунджаар 80 ам.доллар байна гэж таамаглаж байгаа нь өмнөх 75 ам.долларын төсөөллөөс өссөн үзүүлэлт юм.
Goldman Sachs-ийн тооцоолсноор Ойрхи Дорнодын нефтийн олборлолт ирэх оны хоёрдугаар хагас хүртэл аажмаар сэргэх бөгөөд Персийн булангийн орнуудын олборлолт дайны өмнөх түвшнээс нэлээд доогуур хэвээр байвал Brent нефтийн үнэ 120 ам.доллароос давж болзошгүй.
Гэхдээ асуудал нь зөвхөн нефтийн үнэ өндөр байгаад оршиж байгаа юм биш. Дэлхийн эдийн засгийг ажиллуулдаг шатахуун, онгоцны түлш, дизель түлш болгон боловсруулахад хангалттай тооны боловсруулах үйлдвэр ажиллахгүй байгаа нь бас том асуудал болж байна.
Дэлхийн дөрвөн том нефть боловсруулах төвийн гурав нь болох Ойрхи Дорнод, ОХУ болон Хятад улс дайн болон экспортын хязгаарлалтад өртөөд байна. Харин АНУ-ын Мексикийн булангийн эрэг дэх нефть боловсруулах үйлдвэрүүд эдгээр алдагдлыг нөхөхийн тулд хүчин чадлынхаа дээд хэмжээнд ажиллаж буй. “Энэ бол одоогоор нам гүмхэн боловч маш, маш их санаа зовоохуйц хямрал юм” гэж Клоза хэлээд, улс даяарх хэрэглэгчид “асар их мөнгө төлөх болно” гэж нэмжээ.
Наймдугаар сарын Хэрэглээний үнийн индексийн инфляцын тайлан баасан гарагт гарахаар төлөвлөгдсөн бөгөөд үнэ жилийн өмнөхөөс 3.4 хувиар өссөн нь харагдана гэж таамаглажээ. Инфляц АНУ-ын Холбооны нөөцийн сангийн 2 хувийн зорилтот түвшнээс нэлээд дээгүүр хэвээр байгаа тул төв банк ирэх долоо хоногийн бодлогын хурлаараа бодлогын хүүгээ нэмэгдүүлэх асуудлыг нухацтай авч үзэх төлөвтэй.
Трамп үнийг бууруулна гэж амлаж байна
Эрчим хүчний үнэ түүхэн дээд түвшинд хүрч байгаа нь 2024 оны сонгуулийн кампанит ажлын үеэр Жо Байдены үеийн өндөр үнийг эрс шүүмжилж, эрчим хүчийг дахин хямд болгоно гэж амлаж байсан Ерөнхийлөгч Дональд Трампын хувьд хүнд цохилт болж байна.
“Бид Ираны эсрэг дайнд ЯЛАЛТ БАЙГУУЛАХ үед нефтийн үнэ огцом буурна” гэж Трамп даваа гарагийн орой Truth Social платформд нийтэлсэн нь дайн үргэлжилж буй энэ хугацаанд хэдэн сарын турш хэлж ирсэн байр сууриа давтсан хэрэг байв.
