АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трамп Техрантай хоёр долоо хоногийн гал зогсоох тохиролцоонд хүрснээ мэдэгдлээ. Түүний мэдэгдлийн дараа АНУ-ын арми Иранд хийж байсан цохилтуудаа зогсоосон гэж албаныхан мэдээлжээ. Гал зогсоох хугацаанд Ормузын хоолойгоор дамжин өнгөрөх усан онгоцны хөдөлгөөнийг Ираны арми зохицуулна гэж Ираны Гадаад хэргийн сайд мэдэгдсэн байна.
АНУ-ын ерөнхийлөгч Доналд Трампын мэдэгдэл:
Пакистан улсын Ерөнхий сайд Шахбаз Шариф болон Дээд маршал Асим Мунир нартай хийсэн ярианы үндсэн дээр, мөн тэдний өнөө орой Иранд илгээх гэж байсан сүйтгэх хүчийг түр хойшлуулахыг хүссэнтэй холбогдуулан, Ираны Исламын Бүгд Найрамдах Улс Ормузын хоолойг бүрэн, яаралтай, аюулгүй нээхийг зөвшөөрөх нөхцөлтэйгөөр би Ираны эсрэг явуулж буй бөмбөгдөлт болон дайралтыг хоёр долоо хоногийн хугацаанд зогсоохыг зөвшөөрч байна. Энэ нь хоёр талын гал зогсоох тохиролцоо байх болно.
Үүнийг хийх болсон шалтгаан нь бид аль хэдийн бүх цэргийн зорилтуудаа давуулан биелүүлж, Ирантай урт хугацааны энх тайвны эцсийн хэлэлцээр байгуулах шатанд маш ахицтай явж байгаа явдал юм. Мөн Ойрхи Дорнодод энх тайван тогтоох асуудал ч урагштай байна.
Бид Иранаас 10 заалт бүхий санал хүлээн авсан бөгөөд үүнийг хэлэлцээ хийх боломжтой суурь гэж үзэж байна. Өмнө нь маргаантай байсан бараг бүх асуудлаар АНУ болон Ираны хооронд ойлголцолд хүрсэн бөгөөд хоёр долоо хоногийн хугацаа нь уг хэлэлцээрийг эцэслэн баталгаажуулах боломжийг олгоно.
Америкийн Нэгдсэн Улсын Ерөнхийлөгчийн хувьд, мөн Ойрхи Дорнодын орнуудыг төлөөлөн хэлэхэд, энэхүү удаан хугацаанд үргэлжилсэн асуудал шийдэлд ойртож байгаад бахархаж байна.
Анхаарал хандуулсанд баярлалаа.
Ираны хариу мэдэгдэл: Техран ялалт байгуулснаа зарлаж, АНУ-ыг өөрийн 10 заалт бүхий төлөвлөгөөг хүлээн зөвшөөрөхөд хүргэсэн гэж Ираны Үндэсний аюулгүй байдлын дээд зөвлөлийн мэдэгдэлд дурджээ. Тус төлөвлөгөөнд хориг арга хэмжээг цуцлах, Ираны ураны баяжуулалтыг хүлээн зөвшөөрөх зэрэг багтсан байна.
Доналд Трамп Ираны төлөвлөгөөг “хэлэлцээр хийх боломжтой суурь” гэж үнэлсэн. Үүнээс өмнө Пакистаны Ерөнхий сайд Шахбаз Шариф АНУ болон Ираны хооронд дипломат хэлэлцээ явуулах боломж бүрдүүлэх зорилгоор гал зогсоох санал дэвшүүлжээ.
Пакистаны Ерөнхий сайд Шахбаз Шариф гал зогсоох тохиролцоог сайшаан хүлээн авч, АНУ болон Ираны удирдлагыг бүх маргаанаа “шийдвэрлэх” зорилгоор өөрийн улсад ирж хэлэлцээ хийхийг урьсан байна. “Би энэхүү ухаалаг алхмыг халуун дотноор хүлээн авч, хоёр улсын удирдлагад гүн талархал илэрхийлье” гэж Шариф X платформд нийтэлсэн мэдэгдэлдээ дурджээ.
Тэрээр АНУ болон Ираны төлөөлөгчдийг 4-р сарын 10-ны Баасан гарагт Исламабад хотноо болох хэлэлцээнд оролцохыг урьж, “бүх маргааныг шийдвэрлэх”-ийг зорьж буйгаа илэрхийлсэн байна.
“Исламабадын хэлэлцээ тогтвортой энх тайвныг авчирна гэдэгт найдаж байна. Ойрын өдрүүдэд илүү сайн мэдээ хуваалцах болно” гэж тэр хэлжээ.
Пакистан улс Техран болон Вашингтонтой тогтвортой харилцаагаа ашиглан энэхүү зөрчилд зуучлагчийн үүрэг гүйцэтгэхийг зорьж байна. Тус улс Ирантай хиллэдэг төдийгүй соёл, шашны нягт холбоотой. Мөн Иранаас гаднах хамгийн олон шиит шашинтнуудтай орон юм.
Гал зогсоох хэлэлцээр Ливаныг ч хамарчээ. Тодруулбал, Пакистаны Ерөнхий сайд Шахбаз Шарифын мэдээлснээр АНУ болон Ираны тохиролцсон гал зогсоох хэлэлцээр нь Ливаныг мөн хамарч байгаа аж.
“Хүндэтгэлтэйгээр мэдэгдэхэд, Ираны Исламын Бүгд Найрамдах Улс болон Америкийн Нэгдсэн Улс, мөн тэдний холбоотнууд Ливан болон бусад бүс нутгийг хамарсан нэн даруй хэрэгжих гал зогсоох тохиролцоонд хүрлээ” гэж тэр мэдэгдэлдээ дурджээ.
Бүгд найрамдах намын сенатор Линдси Грэм, Иранд цэргийн ажиллагаа явуулахыг идэвхтэй дэмжигчдийн нэг, дайныг дуусгах аливаа санал Конгрессоор батлагдах ёстой гэж мэдэгдсэн байна. “Ираны 10 заалт бүхий төлөвлөгөөг зохих цагт нь судалж, Конгресст санал хураалтад оруулахыг хүлээж байна. Бид Обамагийн үед байгуулсан JCPOA гэрээний адил ингэж шийднэ” гэж Грэм X платформд бичжээ.
Тэрээр мөн “ойролцоогоор 900 фунт өндөр баяжуулсан ураныг АНУ бүрэн хяналтдаа авч, Иранаас гаргах ёстой. Ингэснээр тэд ирээдүйд “бохир бөмбөг” хийх, эсвэл дахин баяжуулалт эхлүүлэхээс сэргийлнэ” гэж нэмж хэлсэн байна.
Цагаан ордон 10 заалт бүхий төлөвлөгөөний нарийвчилсан агуулгыг тайлбарлаагүй ч хэвлэлийн нарийн бичгийн дарга Каролайн Левитт үүнийг “хэлэлцээ хийх боломжтой суурь” гэж тодорхойлжээ.
Линдси Грэм мөн “дайны эхэнд Иран Ормузын хоолойд халдаж, далайн чөлөөт навигацыг алдагдуулсан. Цаашид ийм дайсагнасан үйлдэлд бүрд нь Ираныг шагнаж болохгүй” гэж мэдэгдсэн байна.
Иран улс АНУ-ыг өөрийн 10 заалт бүхий төлөвлөгөөг хүлээн зөвшөөрөхөд хүргэсэн гэж тус улсын төрийн хэвлэлүүд мэдээлжээ. Энэхүү төлөвлөгөөний хүрээнд АНУ үндсэн болон хоёрдогч бүх хориг арга хэмжээг цуцлах, мөн бүс нутгийн бүх цэргийн баазаас байлдааны хүчнээ татах зарчмын зөвшөөрөл өгсөн гэж тус зөвлөл мэдэгдсэн байна.
Мөн АНУ Ираны ураны баяжуулалтыг хүлээн зөвшөөрч, Ормузын хоолой дээрх Ираны хяналтыг зөвшөөрсөн гэжээ. Усан замаар нэвтрэх хөдөлгөөнийг “Ираны зэвсэгт хүчний зохицуулалт дор” явуулна гэж нэмж дурдсан байна.
“Дайсан Ираны ард түмний эсрэг явуулсан хууль бус, шударга бус, гэмт хэргийн дайнд маргаангүй, түүхэн, бут цохигдсон ялагдал хүлээлээ” гэж мэдэгдэлд дурджээ. Мөн “Бидний гар бууны гохон дээр хэвээр байна. Дайсан өчүүхэн алдаа гаргавал бүрэн хүчээр хариу өгөх болно” гэж анхааруулсан байна.
