Энэтхэгийн засгийн газар ийм бүх төрлийн агуулгыг устгахыг хоёр сарын өмнө үүрэг болгосон хэдий ч Meta компани хиймэл оюун ухаанаар бүтээсэн хүүхдийн бэлгийн хүчирхийллийн дүрслэл агуулсан төлбөртэй зар сурталчилгааг тус улсад үргэлжлүүлэн байршуулсаар байгааг шинэ тайланд дурджээ.
Вашингтонд төвтэй Tech Transparency Project байгууллагын гаргасан тайланд дурдсанаар, сүүлийн 10 сарын хугацаанд Facebook болон Instagram дээр хүүхдийн бэлгийн хүчирхийллийн материал (CSAM) агуулсан 332 зар сурталчилгаа явсан байна. Үүний 274 нь зөвхөн наймдугаар сард гарчээ.
Нийт зарын бараг дөрөвний нэг буюу 84 нь Энэтхэгт гарсан бөгөөд тэдгээрийн 78 нь тус улсын засгийн газар холбогдох тушаал гаргаж, улмаар Meta компанийн ахлах удирдлагуудтай уулзалт хийсний дараа ч гарсан байна. Тайланд дурдсанаар, зар сурталчилгааны бараг 80 хувь буюу 262 нь АНУ-д, 120 нь Австралид гарчээ. Австралийн эрх баригчид 16-аас доош насны хүүхдүүдэд зориулсан сошиал медиа хэрэглээг хориглосон арга хэмжээг Meta хэрхэн хэрэгжүүлж байгааг шалгаж байсан юм.
BBC Eye-ийн долдугаар сард хийсэн мөрдөн сурвалжилснаар Instagram Энэтхэгт хүүхдийн бэлгийн хүчирхийллийн материалыг сурталчилсан төлбөртэй зар байршуулж байсан нь илэрсэн. Эдгээр зарын хайлтын үгс нь хэрэглэгчдийг Telegram мессежийн аппликэйшн дэх сувгууд руу чиглүүлж, тэнд уг материалыг 99 рупигээр худалдан авах боломжтой байсан гэх мэдээлэл гарсан.
Үүний дараа Хүүхдийн эрхийг хамгаалах үндэсний комисс Meta компанид мэдэгдэл хүргүүлж, дээрх мэдээлэлтэй холбоотой тайлбар өгөхийг шаардсан байна. Meta-ийн хариуг хянасны дараа тус комисс албан ёсны шалгалт эхлүүлж, компанийн Энэтхэг дэх удирдах захирал болон улсын тэргүүн албан тушаалтныг дуудаж, нэмэлт мэдээлэл өгөхийг шаарджээ.
Үүний зэрэгцээ Хүний эрхийн үндэсний комисс Делигийн цагдаагийн байгууллагад дээрх мэдээлэлд бүрэн мөрдөн шалгалт явуулж, Meta болон бусад компаниуд Хүүхдийг бэлгийн гэмт хэргээс хамгаалах тухай хуульд заасан заавал мэдээлэх үүргээ биелүүлсэн эсэхийг шалгах чиглэл өгсөн аж.
Тус комисс долдугаар сард ирүүлсэн гомдлын дагуу технологийн компанийн эсрэг ажиллагаа эхлүүлжээ.
BBC-ийн мөрдөн сурвалжилгын дараа гаргасан мэдэгдэлдээ Meta “Хүүхдийг зохисгүй сонирхдог гэх үндэслэлээр хүүхэдтэй холбоотой зар сурталчилгааг хүмүүст зориудаар, санаатайгаар чиглүүлдэг гэж хэлэх нь туйлын буруу. Харин ч бид хүүхэдтэй холбоотой сэжигтэй үйл ажиллагаа явуулсан байж болзошгүй аккаунтуудыг илрүүлэх технологи ашигладаг. Өнгөрсөн онд ийм төрлийн 4 сая гаруй аккаунтыг автоматаар устгасан” гэжээ.
Tech Transparency Project-ийн мэдээлснээр, зар сурталчилгаанд ашигласан хэд хэдэн зурагт бодит хүүхдүүдийн дүр төрхийг хиймэл оюун ухаанаар өөрчилсөн байсны дунд Европын хааны гэр бүлийн нэг гишүүний зураг ч байжээ. Түүнчлэн судалгааны байгууллага илрүүлсэн зөрчлийн талаар Meta-д мэдэгдсэнээс хойш ч арав гаруй зар сурталчилгаа платформ дээр идэвхтэй хэвээр байсан гэж мэдээлсэн юм.
Зар сурталчилгааны ихэнх нь хиймэл оюун ухаанд суурилсан зураг, видео үүсгэх аппликэйшнүүд рүү хэрэглэгчдийг чиглүүлжээ. Тэдгээрийн ихэнхийг Хятадын хөгжүүлэгчид бүтээсэн гэнэ. Зарим зар сурталчилгааг Meta-ийн Хятад дахь өөрийн зар сурталчилгааны борлуулагч компаниудаар дамжуулан байршуулсан ч тэдгээр компаниуд кампанит бүлгийн асуултад хариулаагүй байна.
“Хүүхдийн бэлгийн хүчирхийлэлтэй холбоотой агуулга бол цахим орчинд олдож болох хамгийн ноцтой агуулгын нэг. Гэвч энэ агуулга интернетийн харанхуй буланд нуугдаж байгаа зүйл биш. Үүнийг Meta-ийн платформууд дээр төлбөртэй зар сурталчилгаанд ашиглаж байна” гэж тус байгууллагын захирал Кэти Пол хэлснийг Bloomberg агентлаг иш татжээ.
Meta-ийн хэвлэлийн төлөөлөгч The Independent сонинд өгсөн мэдэгдэлдээ “Бид бодит эсвэл хиймэл оюун ухаанаар үүсгэсэн эсэхээс үл хамааран хүний төрхийг хувцасгүй болгох аппликэйшн болон хүүхдийг аливаа хэлбэрээр мөлжих явдлыг тэвчдэггүй” гэжээ.
Тэрбээр үргэлжлүүлэн “Энэ үйл ажиллагааны цаадах гэмт хэрэгтнүүд бид зөрчилтэй зар сурталчилгааг хаах систем зэрэг хүчтэй хамгаалалт бий болгосныг мэддэг. Мөн бид эхний шатанд ямар нэг зүйлийг алдаж болзошгүй тохиолдолд байнгын хяналт тавьдаг. Тиймээс бидэнд мэдээлсэн олон зар өмнө нь устгагдсан байсан, тэдгээрийн ихэнх нь 200 хүрэхгүй удаа үзэгдсэн, мөн нийт зарцуулсан мөнгө 5000 ам.доллароос бага байсан” гэж мэдэгджээ.
“Эдгээр гэмт хэрэгтнүүд илрүүлэлтээс зайлсхийхийн тулд тактикаа байнга өөрчилдөг. Тиймээс бид илрүүлэх болон хяналт хэрэгжүүлэх арга хэмжээгээ тасралтгүй сайжруулж байна” гэж Meta-ийн төлөөлөгч хэлсэн байна.
Tech Transparency Project-ийн мэдээлснээр, тус байгууллага Meta-ийн системээр дамжуулан зар сурталчилгааг мэдээлэхдээ “18-аас доош насны хүнтэй холбоотой асуудал”, мөн “бэлгийн мөлжлөгтэй холбоотой мэт харагдаж байна” гэсэн ангиллыг сонгосон байна. Гэвч компани мэдээллүүдийг хянахад дор хаяж долоо хоног зарцуулж, олон тохиолдолд ямар ч арга хэмжээ аваагүй гэжээ.
Meta-д мэдээлсэн CSAM агуулгатай зар сурталчилгааны 57 хувьд компани “Бид хянан үзээд энэ зар нь манай Зар сурталчилгааны стандартыг зөрчөөгүй гэж үзлээ” гэсэн хариу илгээсэн гэж тус байгууллага тэмдэглэсэн байна.
“Харин 43 хувьд нь Meta тухайн зар аль хэдийн устгагдсан гэж хариулсан боловч эдгээрийн зургаа нь Зар сурталчилгааны сан (Ad Library)-д харагдсаар байсан” аж.
Tech Transparency Project-ийн мэдээлснээр, тус байгууллага Meta-тай шууд холбогдсоны дараа л мэдээлсэн заруудыг устгасан байна. Мөн дараа нь нийт 332 зар сурталчилгааг онлайн орчин дахь хүүхдийн бэлгийн мөлжлөгийн талаарх мэдээллийг төвлөрүүлэн хүлээн авдаг АНУ-д төвтэй Алга болсон болон мөлжлөгт өртсөн хүүхдүүдийн үндэсний төвд (National Center for Missing and Exploited Children) мэдээлжээ.
