2026 оны Химийн салбарын Нобелийн шагналыг асимметрик органик синтез дэх шугаман бус нөлөө болон автокатализыг нээснийх нь төлөө Францын Парис-Сюд их сургуулийн Анри Каган, Токиогийн Шинжлэх ухааны их сургуулийн Кэнсо Соаи нарт олгохоор боллоо.
Амьд ертөнц бол химичдийн хэлдгээр хомохирал (homochiral) шинж чанартай бөгөөд энэ нэр томьёо нь грек хэлний "ижил" гэсэн үгнээс гаралтай. Хүний гарын адил бүх амин хүчил нь хоорондоо толин тусгал мэт ижил боловч эсрэг чиглэлтэй хоёр хэлбэрээр оршдог. Гэвч амьд организмын эс дэх уурагт тэдгээрийн зөвхөн нэг нь л агуулагддаг. Харин нөгөө хувилбар нь байгаль дээр маш ховор тохиолдоно. Энэ нь бидний ДНХ-ийн бүрэлдэхүүн хэсэг болох сахарын молекулуудад ч мөн адил хамаарна; эдгээр молекул нь хоёр өөр толин тусгал хэлбэртэй байдаг ч амьд ертөнцөд зөвхөн нэг нь л ашиглагддаг. Химичид ийм хомохирал шинж чанар хэрхэн үүсдэг талаар удаан хугацаанд судалж ирсэн. Каган, Соай нар энэхүү оньсогыг тайлах шийдлийг олсон тул 2026 оны Химийн салбарын Нобелийн шагналыг хүртжээ.
Анри Каган химийн урвалын үед нэг толин тусгал хэлбэрийг илүү давамгай үүсгэх шинэ аргыг нээсэн бол Кенсо Соаи зөвхөн тодорхой нэг толин тусгал хэлбэрийг үүсгэдэг анхны химийн урвалыг загварчилжээ. Энэхүү нээлт нь эм бэлдмэл, үнэр дарагч, амт оруулагч болон шинэ материалын үйлдвэрлэлд хувьсгал хийсэн билээ.
