Украины Батлан хамгаалахын сайдын албан тушаалаас чөлөөлөгдсөн Михайло Федоровын дайны үед ерөнхийлөгчийн сонгууль явуулах тухай шаардлага нь Зеленськийн хамгийн эмзэг асуудлуудын нэгийг хөндөж байна. Түүний нэр хүнд буурч байгаа, гол албан тушаалтнуудын талаарх шийдвэрээ байнга өөрчилдөг гэх шүүмжлэл, мөн авлигын хэрэгт холбогдсон асуудлууд нь олон нийтийн санал асуулгын үнэлгээнд нь нөлөөлжээ.
Лхагва гарагт Зеленскийн Тамгын газрын өндөр албан тушаалтнуудтай холбоотой мөрдөн шалгах ажиллагаа эхэлснийг мөн зарласан байна.
Дайны үед ерөнхийлөгчөөр тасралтгүй ажилласан хүн олон нийтэд таалагдахгүй олон шийдвэр гаргахаас өөр аргагүй.
Харин шинэчлэгч, залуу үеийн төлөөлөл болсон Федоров технологийн салбарын шидтэн хэмээн нэрлэгдэж, хуучин тогтолцооны төвөгтэй, авлигад идэгдсэн арга барилтай тэмцэхийг оролдсоныхоо төлөө Батлан хамгаалахын сайдын албан тушаалаас халагдсан гэгдэж буй.
“Ардчиллыг Оросын барьцаанд байлгаж болохгүй. Бид эрх чөлөөтэй Европын улс хэвээр үлдэхийн төлөө л тэмцэж байгаа” гэж Федоров мэдэгджээ.
Тэрээр энэ үгийг шинэ Батлан хамгаалахын сайдыг батламжилсны дараахан тавьсан онцгой илтгэлийнхээ үеэр хэлсэн байна. Тэр өөрөө эргэн очихыг хүсэж байсан албан тушаалд нь өөр хүн томилогджээ. Гэвч дайны үед тохиолддог олон асуудлын нэгэн адил энэ асуудал тийм ч энгийн биш.
Сонгууль явуулах бараг боломжгүй
Сонгуулийн асуудлаар ажилладаг ихэнх шинжээчийн үзэж байгаагаар, энхийн цагт ч гэсэн Украин Европын стандартад нийцсэн сонгууль зохион байгуулахын тулд хууль эрх зүйн шинэчлэл хийж, шаардлагатай технологийн тогтолцоог бүрдүүлэхэд дор хаяж зургаан сар шаардлагатай.
Гэтэл одоогоор гал зогсоох хэлэлцээр ч байхгүй, байлдаан хэзээ дуусах нь ч тодорхойгүй байна.
Дутуу дулимаг сонгууль явуулах, эсвэл ялагчийг хууль ёсны бус хэмээн маргах нөхцөл бүрдүүлэх нь Москвагийн хувьд асар том бэлэг болно. Кремль өөрийн зохион байгуулдаг сонгуулийн үйл явцыг үл тоомсорлон, Украины дайны үеийн цэргийн байдлын хууль сонгууль явуулахыг хориглодог тул Зеленськийг хууль ёсны бус удирдагч хэмээн олонтаа сурталчилж ирсэн.
Хэрэв сонгууль явуулбал энэ нь Киевийн төрийн үйл ажиллагааг ч саажуулах эрсдэлтэй. Ялагдсан тал хууль тогтоох шинэчлэлийг удаашруулж, ерөнхийлөгчийн үйл ажиллагаанд алхам тутамд нь саад хийх боломжтой. Өөрөөр хэлбэл, энэ нь дотроосоо ялагдах нөхцөл байдал үүсгэж мэднэ.
Дижитал санал хураалт шийдэл байж чадах уу?
Федоров технологийн салбарын чадварлаг шинэчлэгч гэдгээрээ нэрд гарсан. Тэгвэл ийм ур чадвар дайны үеийн сонгуулийн үйл явцыг өөрчилж, зайнаас санал өгөх боломжийг бүрдүүлж чадах уу? Магадгүй.
Гэхдээ фронтод байгаа бүх цэргийг хамруулах чадвартай цахим санал хураалтын систем бий боллоо гэж төсөөлье. Гэсэн ч сураггүй болсон, хувь заяа нь тодорхойгүй олон мянган украин цэргийн асуудал хэвээр үлдэнэ. Үүнээс гадна интернэт, дижитал технологи ашигладаггүй сая сая ахмад настныг хэрхэн сонгуульд оролцуулах вэ? Оросын эзлэн түрэмгийлсэн нутаг дэвсгэрт амьдарч буй украинчуудын яах вэ? Гадаад улсуудад дүрвэгсдийн статустай амьдарч буй сая сая иргэнээ хэрхэн хамруулах вэ?
Европ болон бусад тив дэх олон арван консулын газарт санал хураалтыг найдвартай, зөрчилгүй зохион байгуулах боломж бий юу?
Холбоо харилцаа муутай фронтын шугам дахь бэхлэлтэд байгаа цэрэг сонгуулийн нэр дэвшигчидтэй танилцаж, санал өгөх хангалттай цагтай байх уу? Эсвэл тэр эх орноо хамгаалах үүрэгтээ анхаарах ёстой юу?
Энэ бүхэн асар их эмх замбараагүй байдалд хүргэж болзошгүй.
Дайны үед явуулсан ямар ч сонгууль Оросын сонгуулийн үеэр ашигладаг мэдээллийн худал сурталчилгаа, үйл ажиллагааг тасалдуулах арга барилд ашигтай боломж олгох магадлалтай. Европын орнуудын хувьд үр дүн нь Зеленьскийг яаран, хэлбэр төдий дахин батламжилсан сонгууль эсвэл алдаа дутагдалтай, бүрэн бус эрх мэдэл шилжүүлэх үйл явцын аль нэг болж хувирч мэднэ.
Санал асуулгын дүнгээр магадлалтай ялагчид нь Украины Зэвсэгт хүчний ерөнхий командлагч асан Валерий Залужный эсвэл Федоров өөрөө байж болох аж. Аль аль нь Украиныг одоогийнхтой төстэй чиглэлд үргэлжлүүлэн удирдах магадлалтай.
Гэхдээ хоёулаа Зеленськийн ойрын зөвлөхүүдийн хүрээллийг бүрэн өөрчлөх нь бараг тодорхой. Зеленськийн олон шүүмжлэгч түүний ойрын хүмүүсийг буруу шийдвэрүүд болон авлигатай холбоотой асуудлуудын гол эх сурвалж гэж үздэг.
Нэг зүйлийг сануулахад, авлига бол харамсалтай нь дайн дажны үед байнга дагалддаг үзэгдэл юм.
Өсөн нэмэгдэж буй дургүйцэл
Тэгвэл Федоровын энэхүү шаардлага юу илэрхийлж байна вэ?
Украины улс төрд одоо залуу, эрх мэдлийн болон шинэчлэлийн туршлагатай, Зеленськийг анхны сонгуулиар авсан бүрэн эрхийнхээ хүрээнээс хальсан гэдгийг байнга сануулахыг зорьдог шинэ хүч бий болж байна.
Энэ бол баримтад тулгуурласан, олон нийтийн дунд өсөн нэмэгдэж буй дайны ядаргаа, дургүйцлийг ашиглахад хялбар байр суурь юм.
Украины армийн цэргийн хүч суларч, эгнээгээ нөхөхийн тулд албадан дайчилгааг нэмэгдүүлэх тусам ерөнхийлөгчийн засаг захиргаа болон цэргийн удирдлагад чиглэсэн бухимдал улам өсөх болно.
Федоровын шаардлага хэн ч тодорхой хариулж чадахгүй нэг үндсэн асуултыг дахин гаргаж ирж байна.
Хэрэв дайны үед сонгууль явуулж болохгүй юм бол энэ дайн хэзээ дуусах вэ?
Украиныг хүнд өвөл хүлээж байна. Москва баллистик пуужингийн давуу байдлаа ашиглан, Patriot системийн сөнөөгч пуужингийн хомсдолыг Украины эсрэг улам хүчтэй ашиглах төлөвтэй.
Орос Донбассын бүс нутгийг бүрэн эзлэх зорилгодоо аажмаар ойртож байгаа ч үлдсэн газар нутгийг шууд эзлэхээс илүүтэйгээр дрон ашиглан энгийн иргэд болон цэргийн аливаа үйл ажиллагааг устгаж, амьдрах боломжгүй бүс болгох тактик хэрэглэж байна.
Ирэх өвлийн хүнд нөхцөл байдал Трампын Цагаан ордон дахин сэргээхийг оролдож буй удаан, үр дүн муутай энхийн үйл явцад ч нөлөөлнө.
Энэ нь Зеленськийд газар нутгаа буулт болгон өгөх дарамтыг улам нэмэгдүүлэх бөгөөд гол зорилго нь байлдааныг ямар ч үнээр хамаагүй зогсоох явдал болно.
Зеленський хамгийн сүүлд өгсөн ярилцлагадаа Украины хамгийн гол шаардлага бол аюулгүй байдлын баталгаа гэдгийг онцолжээ. Өөрөөр хэлбэл, аливаа гал зогсоох тохиролцоо байнгын шинжтэй байх баталгаа хүсэж байна. Тэрээр газар нутаг буулт болгон өгөхийг эрс үгүйсгэсэн.
Мөн ирэх өвөл агаарын довтолгоон болон фронтын нөхцөл байдлын аль алинд нь хүнд байхыг бодитоор харж байгаа аж.
Гэвч Зеленськийд жинхэнэ олон нийтийн дэмжлэгтэй залгамжлагчид эрх мэдлээ шилжүүлэх тодорхой механизм одоогоор байхгүй. Тэр огцорч, парламентын даргад эрх мэдлээ шилжүүлэх боломжтой ч энэ нь сонгогчдын шууд мандатын хувьд маш муу хувилбар.
Иймээс Федоровын ардчиллын үнэт зүйлд хандсан энэхүү уриалгын эцсийн үр нөлөө нь Зеленськийг улам сулруулж, түүний сонгуулийн хууль ёсны байдлын талаарх асуултыг улам томруулж, дайныг дуусгах шаардлагыг хүчтэй болгох явдал байж мэднэ.
Москва энэ маргааныг өөрийн ашиг сонирхолд ашиглах нь гарцаагүй. Мөн Украиныг буруутгах хандлага дахин давамгайлах мөчид Трамп Зеленськийг дахин “дарангуйлагч” хэмээн нэрлэж болзошгүй.
Гэхдээ тэр дарангуйлагч биш.
Федоровын сонгууль явуулах шаардлага нь сайн санаанаас үүдэлтэй. Дайн Украины ардчиллын үнэт зүйлийг устгах ёсгүй гэсэн санаа түүнд бий. Гэвч энэ байр суурь Украин дайн эхлэхээс өмнө ч Европын ардчилсан стандартад бүрэн хүрэхийн тулд туулах ёстой урт замтай байсныг, мөн шөнө бүр үргэлжилж буй Оросын бөмбөгдөлтийн нөхцөлд ардчиллын үндсэн үйл явцыг хэрэгжүүлэхэд асар их саад учирч байгааг хангалттай тооцоогүй байна.
Дайныг зөвхөн үзэл санаа, зарчимд тулгуурлан явуулах боломжгүй. Магадгүй энэ бодит байдал нь армийн дээд удирдлагатай олон сарын турш зөрчилдөж, хамтран ажиллахаас татгалзаж байсан гэх Федоровыг албан тушаалаасаа огцроход хүргэсэн шалтгаануудын нэг байж болох юм.
Украин асар олон сорилтынхоо жагсаалтад дахин нэг хүнд асуудлыг нэмлээ.
Тус улс одоо:
Үүн дээр одоо дайны үеийн ерөнхийлөгч нь хууль ёсны хэвээр үү гэсэн улс төрийн маргаан нэмэгдлээ.
Федоровын хэлж буйгаар, дайны үед ардчиллын үнэт зүйлс үхэх ёсгүй. Эцсийн эцэст, тэдгээр үнэт зүйлийн төлөө л Украин тэмцэж байгаа.
Гэхдээ нөгөө талаас, зөвхөн бодит нөхцөлд хэрэгжүүлэх боломжгүй үнэт зүйл, зарчмыг хэрэгжүүлэхийн төлөө удирдагчдаа сулруулж, улмаар украинчуудын амь насыг эрсдэлд оруулж болохгүй гэсэн эсрэг санаа ч мөн төрнө.
-300x300-150x150.jpeg)