Бүгд найрамдахчууд Конгрессын хяналтыг хадгалж чадвал бүх америк насанд хүрэгчдэд 5000 ам.доллар олгоно гэсэн Ерөнхийлөгч Дональд Трампын амлалт өөрийнх нь засаг захиргааны олон албан тушаалтан, холбоотнуудыг хүнд байдалд оруулжээ.
Уг саналын нарийн ширийн зүйлийг нөхөж тодруулахын тулд пүрэв гарагт дотооддоо яаравчлан ажиллаж эхэлсэн гэж хоёр эх сурвалж CNN-д мэдээлсэн байна.
Трамп лхагва гарагт Бүгд найрамдах намын завсрын сонгуулийн чуулган дээр үг хэлэхдээ уг амлалтыг өгсөн бөгөөд намын улс төрийн цөөн хэдэн зөвлөх, тухайлбал Жейсон Миллер, Жеймс Блэр нартай л урьдчилан ярилцсан гэж Трампын улс төрийн зөвлөх CNN-д хэлжээ. Үүний улмаас засаг захиргааны ихэнх албан тушаалтан 1 их наяд ам.долларын өртөгтэй, өртөг болон хэрэгжих боломжийн талаар аль хэдийн өргөн хүрээний шүүмжлэлд өртөөд буй саналын үр дагаврыг зохицуулахад бэлэн биш байсан гэнэ.
Бүгд найрамдах намын хэд хэдэн хууль тогтоогч уг санааг арваннэгдүгээр сарын завсрын сонгуулийн өмнөх буруу чиглэсэн арга хэмжээ хэмээн шууд шүүмжилжээ. Тэдний үзэж буйгаар уг саналыг Конгрессоор батлуулах бараг боломжгүй аж. Учир нь уг амлалт намын эдийн засгийн үндсэн зарчмуудын олонхтой зөрчилдөнө.
Даллас хотод CNN-д ярилцлага өгсөн Арлингтоны жижиг бизнес эрхлэгч Вилма Мэй “Би үнэгүй зүйлд дуртай биш. Тэр 5000 ам.долларыг төсвийн алдагдлыг бууруулахад зориулахыг илүүд үзнэ” гэж хэлжээ.
Энэхүү амлалт Бүгд найрамдах намын эдийн засагчид болон Трампын зарим ойрын холбоотнуудыг мөн түгшээв. Тэдний зарим нь уг амлалтыг Бүгд найрамдахчуудыг эрх мэдэлд үлдээхийн тулд сонгогчдыг үр дүнтэйгээр хахуульдах гэсэн тааруухан оролдлого гэж үзжээ.
Трамп лхагва гарагийн орой хэлсэн үгэндээ уг саналын талаар цөөн хэдэн дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгч, зөвхөн гадаадын бараанд ногдуулсан тарифын орлогоос санхүүжүүлж магадгүй гэж хэлжээ. Тэрбээр өмнө нь ч тарифын орлого болон бусад хэмнэлтээр санхүүжүүлэх бүх америкчуудад олгох хэд хэдэн “ногдол ашиг”-ийн талаар ярьж байсан ч одоогоор тэдгээрийг хэрэгжүүлээгүй байгаа юм.
Нэг албан тушаалтны хэлснээр, Цагаан ордны албаныхан пүрэв гарагийн өглөөг энэхүү урьд өмнө байгаагүй амлалтыг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай зохион байгуулалтын асуудлыг шийдэхээр яаравчлан ажиллажээ.
Цагаан ордон дараа нь мэдээллийн хуудас нийтэлсэн ч засгийн газар төлбөрийг хэрхэн санхүүжүүлэх, мөнгө хаанаас гарах талаар ямар ч дэлгэрэнгүй мэдээлэл байгаагүй аж.
Трампын хийсэн уг гэнэтийн амлалт нь амьжиргааны өртөг нэмэгдэж, эдийн засгийн бодлогод нь сонгогчдын бухимдал өсөж буй үед гарч байна. Судалгаагаар америкчуудын олонх нь ерөнхийлөгчийнхөө инфляцтай тэмцэж буй байдалд сэтгэл дундуур байгаа гэсэн үр дүн гарсан.
Ирантай үргэлжилж буй дайн нь Бүгд найрамдахчуудын өмнө тулгарч буй эдийн засгийн ерөнхий нөхцөл байдлыг улам дордуулж, сүүлийн долоо хоногуудад бензин болон дизель түлшний үнэ дахин огцом өссөн. Энэ долоо хоногт Бүгд найрамдахчууд Далласт цуглах үеэр дэлхийн болон АНУ-ын жишиг нефтийн үнэ баррель нь 100 ам.доллараас давж, пүрэв гарагт дизель түлшний дундаж үнэ галлон нь 5.98 ам.долларт хүрч, дээд амжилт тогтоожээ.
Трамп 2020 онд COVID-19 цар тахлын үеэр америкчуудад 1200 ам.долларын хоёр удаагийн эдийн засгийн дэмжлэгийн чек илгээхийг зөвшөөрч байсан.
Өнгөрсөн жил тэрбээр холбооны ажиллах хүчийг цомхотгосноор бий болсон гэх хэмнэлттэй холбон 5000 ам.долларын “DOGE ногдол ашиг” олгох боломжийг ярьсан. Сүүлд нь тарифын орлогоор санхүүжүүлэх 2000 ам.долларын чек олгоно гэж амласан ч аль аль нь хэрэгжээгүй.
Трампын хамгийн сүүлийн санал хэрэгжих магадлал бүр ч бага байгаа нь зарим холбоотон нь хүртэл уг санааг цэвэр улс төрийн арга хэмжээ хэмээн үгүйсгэхэд хүргэжээ.
Дональд Трампын хүүгийн ойрын холбоотон, Бүгд найрамдах намын хандивлагч Жо Лонсдэйл лхагва гарагийн орой X дээр “Би завсрын сонгуульд ялалт байгуулахыг бүрэн дэмжиж, энэ засаг захиргааны олон зүйлийг сайшаадаг. Гэхдээ “талх”-ны хахуулийг эрс эсэргүүцэж байна” гэж бичжээ. Эх сурвалжуудын мэдээлснээр, Лонсдэйл лхагва гарагт болсон чуулганы үеэр Трампын хүү болон Бүгд найрамдах намын бусад нэр нөлөө бүхий хүмүүстэй хамт томоохон хандив цуглуулах арга хэмжээг зохион байгуулсан байна.
Конгрессын Бүгд найрамдах намынхан 1 их наяд ам.доллараас давсан төлбөрийг зөвшөөрөх хууль боловсруулж, батлах шаардлагатай. Конгрессын Төсвийн албаны мэдээлснээр, энэ нь 2025 оны санхүүгийн жилд засгийн газрын бүх зарцуулалтад зарцуулсан мөнгөний талаас илүүтэй тэнцэх хэмжээний дүн юм.
Трампын санал холбооны төсөвт 1.2 их наяд ам.долларын цоорхой үүсгэх бөгөөд энэ нь аль хэдийн хурдацтай нэмэгдэж буй төсвийн өрийн түвшинтэй тэнцэж байна.
Татварын сангийн тооцоолсноор, тарифын орлого энэ төлбөрийг бүрэн санхүүжүүлэхэд хүрэлцэхгүй. 2027 онд шинээр хэрэгжүүлэх тарифууд нь нийт зардлын ердөө аравны нэг орчимтой тэнцэх хэмжээний орлого л бүрдүүлэх аж.
Тус сангийн ахлах эдийн засагч Эрика Йорк мэдэгдэлдээ “Ийм хэмжээний, төсвийн алдагдлаар санхүүжих ногдол ашиг олгох нь АНУ төсвийн сахилга батыг сайжруулахад нухацтай хандахгүй байгааг зах зээлд харуулна. Энэ нь хүүгийн түвшин цаашид өсөх, инфляцын дарамтыг нэмэгдүүлэх, мөн уг саналаар шийдэх гэж буй асуудлуудыг улам дордуулах эрсдэлтэй” гэжээ.
Холбооны төсвийг хянадаг өөр нэг байгууллага уг санааг “төсөвт аюултай, эдийн засгийн хувьд ухралттай” гэж нэрлэсэн байна.
Тус байгууллагын ерөнхийлөгч Майя Макгинис мэдэгдэлдээ “Энэ дутуу боловсруулсан улс төрийн схем нь бүхнийг улам дордуулна — алдагдлыг өсгөж, инфляцыг дэвэргэж, эдийн засаг даяар зээл авах зардлыг улам нэмэгдүүлнэ” гэж хэлжээ.
Трампын уг санал АНУ өрийн улам гүнзгий нүхэнд орж буй үед гарч байгаа юм. Холбооны өр наймдугаар сарын дундуур түүхэн дээд хэмжээндээ хүрч, 40 их наяд ам.доллар болсон нь америкчууд, бизнесүүд болон засгийн газарт олон жилийн турш үргэлжлэх сөрөг үр дагавар авчрах төлөвтэй байна.
Ногдол ашгийн чек олгохгүй байсан ч холбооны засгийн газар аравдугаар сарын 1-нд эхлэх 2027 оны санхүүгийн жилд бараг 1.9 их наяд ам.долларын төсвийн алдагдал хүлээх төлөвтэй байгаа юм.
