58 настай Тачид хүн амины хэрэг, эрүүдэн шүүх, хууль бусаар хорих зэрэг гэмт хэрэгт 25 жилийн хорих ял оноожээ.
Косовогийн дайны гэмт хэргийн шүүх Сербээс тусгаар тогтнохын төлөөх дайны үеэр үйлдэгдсэн дайны гэмт хэрэгт холбогдуулан Косовогийн Ерөнхийлөгч асан Хашим Тачийг дөрвөн зүйл ангиар буруутай гэж үзжээ.
58 настай Тачид лхагва гарагт 1990-ээд онд тусгаар тогтнолын төлөөх мөргөлдөөн хурцадсан үеэр Косовогийн чөлөөлөх армийн (KLA) албани үндэстэн давамгайлсан хүчний дээд командлагчаар ажиллаж байхдаа үйлдсэн хүн амины хэрэг, эрүүдэн шүүх, хууль бусаар хорих зэрэг гэмт хэрэгт 25 жилийн хорих ял оноосон байна.
Нидерландын Гааг хотод байрладаг Косовогийн Мэргэжлийн танхим (KSC) мөргөлдөөний үеэр KLA Сербийн аюулгүй байдлын хүчнийхэнтэй хамтран ажилладаг гэж үзсэн улс төрийн 96 өрсөлдөгч, этгээдийг хөнөөсөн хэрэгт Тачийг буруутай гэж үзжээ.
Тачи бүх зүйл ангийг үгүйсгэсэн байна. Зангиа, хослол өмссөн тэрбээр шүүхийн даргалагч Чарльз Смит ялыг унших үеэр чимээгүй зогсож байв.
KLA-ийн өөр гурван ахлах командлагчид мөн хэд хэдэн зүйл ангиар ял оноожээ.
Жакуп Красниқид 25 жилийн хорих ял, Кадри Веселид цагдан хоригдсон хугацааг нь багтаан 18 жилийн ял, Рексеп Селимид цагдан хоригдсон хугацааг нь багтаан 13 жилийн ял оноосон байна.
Шүүхийн шийдвэрт тэднийг давж заалдах эрхтэйг дурджээ.
Дөрвөн эрийг хүн төрөлхтний эсрэг гэмт хэргийн зургаан зүйл ангиар цагаатгасан байна. Учир нь прокурорууд гэмт хэргүүдийг энгийн иргэдийн эсрэг өргөн хүрээтэй, системтэй халдлагын нэг хэсэг болгон үйлдсэн гэдгийг нотолж чадаагүй гэж шүүгчид үзжээ.
Косовогийн дотор уг шүүх хурал маргаантай байсан юм. Учир нь Косовогийн олон албани үндэстэн 1998–1999 оны тусгаар тогтнолын дайнд гүйцэтгэсэн үүргийнх нь төлөө KLA болон Тачийг хүндэтгэдэг.
Косовогийн Гадаад хэргийн сайд Глаук Конюфца шүүхийн шийдвэрийг “аймшигтай бөгөөд Косовод хортой” хэмээн буруушаажээ.
Албанийн Ерөнхий сайд Эди Рама олон нийтийн сүлжээнд шүүхийн шийдвэрт хариу өгөхдөө Гааг хотын дүрслэл бүхий зураг нийтэлж, албани хэлээр “Marre” хэмээн бичсэн байна. Энэ нь “ичгүүр” буюу “гутамшиг” гэсэн утгатай аж.
Косовогийн нийслэл Приштина хотод олон мянган хүн асар том дэлгэцээр шүүхийн шийдвэрийг шууд үзэж, ялыг сонсоод цочирджээ. Зарим нь KLA болон Тачийг дэмжсэн уриа хашхирсан байна.
Сербийн Ерөнхий сайдын орлогч, Дотоод хэргийн сайд Ивица Дачич шүүхийн шийдвэрүүдийг Приштинад өгсөн “анхааруулга” хэмээн нэрлэж, “хуурамч улсыг хөнөөгдсөн сербүүдийн булш дээгүүр байгуулж болохгүй” гэжээ.
Тэрбээр уг ял нь “Серби болон сербийн ард түмэн дөрөвний нэг зуун гаруй хугацаанд чанга дуугаар хэлж ирсэн зүйл буюу өөрсдийгөө KLA хэмээн нэрлэсэн байгууллага гэмт хэрэгтэн, террорист байгууллага байсан гэдгийг оройтсон ч баталж байна” гэж мэдэгдэв.
KLA анх 1990-ээд оны дунд үеэр бий болсон ч зэвсэгт ажиллагаагаа 1997, 1998 онд эрчимжүүлжээ.
Үүний хариуд Сербийн хүчнүүд цагдаа, цэргийн хэд хэдэн томоохон ажиллагаа явуулсан нь 1999 онд бүрэн хэмжээний дайн дэгдэхэд хүргэсэн байна. Дайны улмаас ойролцоогоор 13 000 хүн амиа алдаж, хэдэн зуун мянган хүн орон гэрээ орхин дүрвэжээ.
Дайны үеэр Тачи KLA-ийн улс төр, мэдээллийн газрын удирдагчдын нэг байв. Дайн дууссаны дараа тэрбээр Косовогийн Ерөнхий сайд, Гадаад хэргийн сайдаар ажиллаж, улмаар 2016–2020 онд Ерөнхийлөгчөөр ажилласан.
Тачи 2020 оны арваннэгдүгээр сард шүүхээс ял сонссоны дараа огцорчээ. Тэрбээр болон ял сонссон бусад командлагчийг мөн оны арваннэгдүгээр сард Гааг хотод цагдан хорихоор шилжүүлсэн байна.
Гаагаас мэдээлсэн “Аль Жазира”-гийн сурвалжлагч Соня Гальегогийн хэлснээр, шүүхийн шийдвэр Косово “улс төрийн гацаа”-тай тулгарч буй үед гарчээ.
“Тэд тогтвортой засгийн газар байгуулж, Европын Холбоотой илүү ойр харилцаа тогтоохын тулд хэд хэдэн удаа сонгууль явуулсан. Гэвч засгийн газраа байгуулахад удаа дараа саад учирч, бүтэлгүйтсэн” гэж тэр хэлжээ.
Гальего мөн уг шийдвэр нь Тачийг баатар хэмээн үздэг Косовогийн олон албани үндэстний хувьд “зүрхэнд нь хүрсэн” хэрэг боллоо гэж хэлсэн юм.
“Ойрын ирээдүйд энэ хэрэгт цэг тавигдахгүй. Приштина хотод шүүхийн шийдвэрийн талаар олон мянган Косовогийн албани үндэстэн маш сөрөг хариу үйлдэл үзүүлээд байна. Энэ шийдвэр Косовогийн Ерөнхийлөгч асан төдийгүй Косовог чөлөөлсний бэлгэ тэмдэг гэж Хашим Тачийг үздэг албани үндэстний хувьд ямар их гутамшигтай болохыг дутуу үнэлж болохгүй” гэж тэр тайлбарлажээ.
“Шүүхүүд бүх гэмт хэрэгт ижил ханддаггүй бололтой” гэж Косовогийн Балканы мөрдөн сурвалжлах сэтгүүл зүйн сүлжээний захирал Жета Жарра хэлжээ. Тэрбээр “Аль Жазира”-д өгсөн ярилцлагадаа энэ өдөр Косовогийн албани үндэстэн олонхийн хувьд дахин нэг шударга бус явдал боллоо гэж мэдэгдсэн байна.
“Сербийн хүчнүүд 10,000 гаруй энгийн иргэнийг, тэдний олонх нь эмэгтэйчүүд, хүүхдүүд байсан, хөнөөсөн хэрэгт оролцсон. Гэтэл Сербийн хүчний ихэнх гишүүн эдгээр гэмт хэргийнхээ төлөө хариуцлага хүлээгээгүй. Харин өнөөдөр KLA-ийн дөрвөн гишүүнд маш урт хугацааны ял оноож байгааг бид харж байна” гэж тэр хэлжээ.
Жарра дайны өмнө өөр үндэстэнтэй гэдгээрээ хоёрдугаар зэргийн иргэн мэт харьцаж байсан, туулсан аймшгийг Косовогийн ард түмэн мартаж чадахгүй гэж хэлсэн байна.
“Энэ шүүхийг зөвхөн нэг үндэстэн буюу Косовогийн албани үндэстнийг шүүж буй шүүх гэж харж байсан. Гэтэл Косовогийн дайн тийм байгаагүй, гэмт хэргийн дийлэнхийг Сербийн хүчнүүд үйлдсэн. Мэдээж бүх хохирогч шударга ёсыг хүртэх ёстой. Гэвч энэ шүүх зөвхөн нэг талыг нь шүүж байгаа” гэж тэрбээр “Аль Жазира”-д ярьжээ.
