Иран улс Исламабад дахь дараагийн шатны хэлэлцээнд оролцох эсэх нь АНУ тус улсын боомтуудад тогтоосон тэнгисийн бүслэлтийг цуцлах эсэхээс шууд хамаарна.
Энэ талаар сайн мэдээлэлтэй эх сурвалж Al Jazeera-д мэдээлснээр Пакистан дахь Ираны Элчин сайд ч ижил байр суурийг илэрхийлжээ.
Пакистаны Гадаад хэргийн сайд болон Ерөнхий сайд, Ираны ерөнхийлөгч, Гадаад хэргийн сайд нарт утсаар холбогдон дараагийн шатны хэлэлцээнд оролцохыг ятгахыг оролдсон байна. Мөн Ираны Үндэсний дээд аюулгүй байдлын зөвлөл хуралдаж энэ асуудлыг хэлэлцжээ.
Гэвч Иран болгоомжтой хандаж байгаа бөгөөд хүсэж буй хэлэлцээрт хүрэхгүй байх вий хэмээн болгоомжилж байна. Юуны өмнө, хэлэлцээр байгуулагдсан ч дараа нь хэдэн сарын турш үргэлжилсэн хэлэлцээ өрнөөд эцэст нь хориг арга хэмжээ цуцлагдахгүй, царцаасан хөрөнгө чөлөөлөгдөхгүй байх эрсдэл өндөр гэж үзэж байна.
Мөн энэ бүхэн хуурмаг байж болзошгүй гэсэн болгоомжлол бий. Ираны эх сурвалжууд өмнөх хоёр удаагийн хэлэлцээний дараа Израил болон Израил-Америкийн хамтарсан явдлыг сануулж буй.
Сүүлд АНУ-ын хүчнийхэн Ормузын хоолойд Ираны далбаатай хөлөг онгоцыг саатуулсан нь хоёр улсын хооронд эцэслэн тогтоогүй гал зогсоох хэлэлцээрийг сорьсон үйл явдал боллоо.
“Тоуска” (Touska) нэртэй уг хөлгийн талаар мэдэгдэж буйгаар, MarineTraffic-ийн мэдээлснээр 294.1 метр урт, 32.5 метр өргөнтэй контейнер тээврийн усан онгоц юм. VesselFinder-ийн мэдээлснээр уг хөлөг найман хоногийн өмнө Малайзын Порт Клангаас хөдөлж, Ираны Бандар Аббас боомтыг чиглэн явж байжээ.
АНУ-ын цэргийнхэн ням гарагт зургаан цагийн турш хөлгийн багийнханд олон удаа анхааруулга өгч, Вашингтоны тогтоосон бүслэлтийг зөрчиж байна гэж мэдэгдсэн байна. Үүний дараа АНУ-ын байлдааны хөлөг онгоц устгагч “USS Spruance” 5 инчийн MK 45 их буугаар хөдөлгүүрийн хэсэг рүү нь буудаж, хөлгийн хөдөлгөөнийг саатуулжээ. Дараа нь АНУ-ын цэргүүд хөлөгт нэвтэрч, АНУ-ын хяналтад авлаа гэж мэдэгдсэн.
Ираны цэргийнхэн уг саатуулах ажиллагааг гал зогсоох хэлэлцээрийг зөрчсөн үйлдэл хэмээн буруутгаж, “АНУ-ын цэргийн энэхүү зэвсэгт дээрэмд удахгүй хариу барина” гэж анхааруулжээ.
АНУ-ын цэргийнхэн мэдэгдэхдээ, ням гаргийн үйл явдлаас өмнө Ираны далбаатай 25 орчим усан онгоцыг бүслэлтийн хүрээнд Ираны боомтуудад оруулахгүй, эсвэл гарахыг нь зогсоосон гэжээ.
АНУ-ын талын мэдээлснээр, чиглүүлэгч пуужинт устгагч “USS Spruance”-ийн багийнхан “Тоуска” хөлгийг зургаан цагийн турш зогсохыг шаардсан ч татгалзсан бөгөөд Бандар Аббас боомт руу чиглэж байсан гэж үзэж байна.
Зургаан цагийн дараа АНУ-ын Төв командлал (CENTCOM) хөлгийн багийнханд хөдөлгүүрийн хэсгийг орхихыг аман анхааруулгаар мэдэгдсэний дараа буудаж, хөлгийг саатуулан улмаар тэнгисийн явган цэргүүд хөлөгт нэвтэрч хяналтдаа авчээ.
CENTCOM-ийн албан ёсны мэдэгдэлд “Тоуска” хөлгийн багийн гишүүд болон АНУ-ын цэргийн албан хаагчдаас хэн нэгэн гэмтсэн эсэх талаар дурдагдаагүй байна.
Ямар ч тохиолдолд, энэ үйл явдал нь Иран руу чиглэсэн тэнгисийн тээврийн урсгалд АНУ-аас тавьж буй бүслэлтийн хэрэгжилт эрчимжиж байгааг харуулж байна.
Иран АНУ-ын уг үйлдлийг “зэвсэгт дээрэм” хэмээн буруутгаж, хариу арга хэмжээ авна гэж мэдэгдэв.
Энэ халдлага нь АНУ-ын ерөнхийлөгч Доналд Трамп Ирантай хэлэлцээ хийх боломжийг судлуулахаар тусгай багийг Исламабад руу илгээж буйгаа мэдэгдсэний дараахан болсон юм.
Гэвч Ираны эх сурвалжийн мэдээлснээр, АНУ бүслэлтийг цуцлахгүй бол Техран хэлэлцээнд оролцохгүй аж.
Харин Ливанд Израилтай байгуулсан 10 хоногийн гал зогсоох хэлэлцээр хүчин төгөлдөр хэвээр байгаа бөгөөд өмнөд нутгийн оршин суугчид эвдэрч сүйдсэн орон гэрээ шалгахаар олноор буцаж байна.
