Цэргийн дуу бүжгийн эрдмийн чуулгын гоцлол дуучин Г.Ганцогт энэ сарын 24-нд Соёлын төв өргөөний тайзнаа өөрийн анхны бие даасан тоглолтоо “Зүүдний мөнгөн өглөө” нэртэйгээр толилуулах гэж байна. Тэрээр цэрэг эх орны уран бүтээлээр 25 жилийн турш хөглөгдсөнөө ийнхүү тайлагнах гэж буй юм. Монгол Улсын гавьяат жүжигчин М.Найдалмаагийн шавь бөгөөд 1999 онд энэ л чуулгынхаа босгыг анхлан алхжээ. Түүнтэй ярилцлаа.

-Тун удахгүй анхны тоглолтоо толилуулах гэж байна. Бэлтгэл ажил нь хэр явж байна. Та ер нь анхны тоглолтоо хэзээ хийнэ гэж төлөвлөж байсан бэ?

-Цэргийн хүмүүс чинь 25 жил ажиллачихаад тэтгэвэртээ сууна шүү дээ. Тиймээс Цэргийн дуу бүжгийн эрдмийн чуулгад ийм уран бүтээлч байсан гэдэг түүх үлдээхийн тулд бас үр хүүхэд, ах дүү, хамаатан садандаа дурсамж бүтээхийн тулд энэ жил зориг гарган уран бүтээлийн тоглолтоо хийхээр шийдсэн. Уг нь 2-3 жилийн өмнө хийнэ гэж төлөвлөж байсан ч нэг л бүрдэж өгөхгүй байлаа. Уран бүтээлийн тоглолт хийх амаргүй байдаг юм байна. Олонд хүргэсэн уран бүтээл байхгүй учир бүтээлүүдээ олонд таниулахаас эхлээд их ажил ундарч байна.

-Тоглолтоо нэрлэсэн “Зүүдний мөнгөн өглөө” бүтээлийнхээ талаар сонирхуулвал. Түүхтэй уран бүтээл учир та ийнхүү нэрлэсэн байх?

-Ажилд ороод удаагүй байхдаа гавьяат жүжигчин Ж.Одмаа бид хэд зүүн аймгаар тоглолтоор явсан юм. Энэ томилолтын үеэр хөгжмийн зохиолч Ц.Ганхуяг ах маань “Би чиний хоолойд тохирсон дуу хийчихлээ” гээд нэг дуу өгсөн нь “Зүүдний мөнгөн өглөө” дуу минь юм. Тухайн үед бригадаар явахдаа 2-3 газар дуулаад л, тэгээд нэг их дуулаагүй. Хааяадаа гитартайгаа гэртээ дуулчихдаг байлаа. Өглөө гэдэг бол юм бүхний эхлэл сайхан шүү дээ. Би өөрөө наран ургах зүгийн хүн буюу Сүхбаатар аймгийн Түмэнцогт сумынх. Тиймээс гэргийтэйгээ ярилцаж байгаад тоглолтынхоо нэрийг “Зүүдний мөнгөн өглөө” гэж нэрлэхээр болсон.

-Тоглолтод оролцох уран бүтээлчдийн талаар сонирхуулвал?

-Цэргийн дуу бүжгийн эрдмийн чуулгын уран бүтээлчид бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ буюу симфони найрал хөгжим, ардын найрал хөгжим, бүжиг анги гээд бүгд оролцоно. Урилгаар манай нутгийн сайхан дуучин Монгол Улсын гавьяат жүжигчин О.Хүрэлбаатар, “Манай адуу” дуугаараа олноо танигдсан соёлын тэргүүний ажилтан А.Мөнхбат, “Наран мандах нутаг” дуугаар нь сайн мэдэх Д.Осгонбаяр, УДБЭТ-ын гоцлол дуучин МУГЖ Б.Гомбо-Очир, УДБЭТ-ын гоцлол дуучин МУГЖ Ө.Уянга,  СУИС-ын дуулаачийн тэнхмийн багш, МУСТА Н. Баасанбат, Сэлэнгийн Долгио Чуулгын гоцлол дуучин МУСТА Н. Баасанжаргал, дуучин МУСТА Б.Зоригтбаатар, УДБЭТ-ын дуучин Э.Амарсайхан нар оролцоно. Миний багш соёлын тэргүүний ажилтан Зоригтбаатар маань нутгаас зорьж ирж ая дуугаа өргөнө. Мөн охин маань мэндчилгээ болгож, тоглолтод бүжиглэнэ.

-Таны дуучин болох гараа хаанаас эхлэлтэй вэ?

-Би 1999 онд ирж шалгуулаад Цэргийн ансамбльд дагалдан дуучнаар орж байлаа. Төд удалгүй буюу тэр ондоо дуучин гэдэг орон тоон дээр орсон. Одоог хүртэл чуулгатайгаа хамт байна. Цэргийн хувцсаа сайхан өмсөөд жагсаалдаа алхаж явах ч бас жаргал шүү дээ. Цэрэг хүн болсных 2019-2020 онд Өмнөд Судан улсад энхийг сахиулах ажиллагаанд үүрэг гүйцэтгээд ирсэн.

-Авьяас гэдэг яалт ч үгүй удамшдаг. Та энэ авьяасыг хэнээс өвлөж авсан бэ?

-Би багаасаа л дуулах дуртай хүүхэд байсан. Сумынхаа сургуульд бага, дунд, ахлах ангидаа бүгдэд нь л дууны аварга болж байлаа. Сүхбаатар аймгийнхаа “Яргуй” наадмаас алт, мөнгө, хүрэл медаль хүртэж байсан. Аав минь улсын тэргүүний уран сайханч цолтой, морин хуур сайхан тоглодог, сайхан дуулдаг, их наргианч хүн байсан юм. Тэгэхээр авьяас ааваас минь л удамшсан болов уу. Аавыгаа амьдад нь тоглолтоо хийж чадаагүйдээ жаахан харамсаж байна. Гэхдээ аав минь тэнгэрээс хараад баярлах байхаа.

-Удахгүй та гавьяаны амралтад гарах гэж буйгаа хэлсэн. Дараагийн шинэ амьдрал гэж тодотгож ч болох. Магадгүй жаахан гунигтай ч уран бүтээлдээ цаг зав гаргах нь ихсэх байх, тийм үү?

-Өө тэгэлгүй яахав. Чуулгаасаа гарсан ч үргэлжлүүлэн уран бүтээлээ хийнэ. Хөдөө бригадаар явж байхдаа цөөнгүй бүтээлтэй болж байсан. Гэвч   тэр дуулагдахгүй болохоор дараад  үлдчихсэн. Тоглолтынхоо дараа мартагдсан эдгээр бүтээлүүдээ нэг, нэгээр нь сэргээн дуулж, дүрсжүүлнэ гэсэн бодолтой  байна.

-Танай чуулгын уран бүтээлчдийн нэг онцлог нь хөдөө орон нутагт томилолтоор явах байдаг. Монгол орны аймгуудаас очиж үзээгүй аймаг танд байдаг уу?

-Очиж үзээгүй аймаг гэж байхгүй. Зарим аймагт нь бараг наснаасаа ч их очсон. Холын аймгуудад арай цөөн очсон байдаг юм. Одоо гэхдээ хуучин цаг шиг норм биелүүлнэ гэж явахгүй болсон. Батлан хамгаалах яамны харьяа Жанжин штабын арми сурталчлах ажил намар цагт болдог. Энэ дагуу жилдээ 1-2 аймаг руу явж уран бүтээлээ толилуулж байна. Өнгөрсөн жил Архангай аймагт гурван бригадад хуваагдаж уран бүтээлээ ард иргэддээ хүргэсэн.

-“Тусгай салаа” кино дэлгэцнээ гарснаар залуусын цэрэгт явах нь эрс нэмэгдэж байсан. Үүнтэй адил цэрэг эх орны сэдэвт дуу, бүжиг залуусыг цэргийн хүн болоход хөтөлдөг гэж боддог. Таны бодлоор хэр их нөлөө үзүүлж чаддаг бол?

-Цэрэг, эх орны сэдэвт дуунууд нь хөнгөхөн хэмнэлтэй дуунууд байдаг учир хүний сэтгэлийг их хөвсөлзүүлдэг, омогшуулдаг. Яалт ч үгүй нөлөөтэй. Ирэх жил нь цэргийн албанд явах гэж буй хүүхдүүд ч юм уу ахлах ангийн сурагчид тоглолт үзчихээд бидэн дээр ирээд “Ирэх жил би заавал цэрэгт явна”, “Цэргийн албанд яваад цэргийн хүн болно” зэргээр сэтгэгдлээ илэрхийлдэг. Хувцас маань хүртэл сайхан санагдаж байгаа нь бидэнд мэдрэгддэг.

-Цэрэг, цагдаагийн байгууллагууд дэргэдээ уран бүтээлчтэй байх нь зохимжгүй талаар эрх баригчид үе, үе шүүмжилж харагддаг. Энэ тал дээр таны бодол юу вэ?

-Би Бүх цэргийн дуу бүжгийн чуулга нэртэй байхад буюу Хилийн цэргийн дуу бүжгийн чуулга, Цэргийн дуу бүжгийн эрдмийн чуулга хоёр нэг дор байхад анх ажилд орсон. Хоёр ансамбль нийлсэн байсан энэ үед хилээр ч явж, армиар ч явж уран бүтээлээ хүргэдэг байлаа. Одоо бол Хилийн цэргийн дуу бүжгийн чуулга Хууль зүйн яамны харьяа болж, хилүүдээр уран бүтээлээ хүргэдэг. Харин манай чуулга Батлан хамгаалах яамны харьяанд байж армиудаар уран бүтээлээ хүргэж байна. Ганцхан ансамбль байсан тэр хэвээрээ байх юм бол хил, армид бүгдэд нь хүрч ажиллана гэхэд хүндрэлтэй л дээ.

-Хүүхдүүдэд тань таны авьяас удамшсан уу?

-Би нэг хүү, хоёр охинтой. Бүгд л сургуулийнхаа урлагийн үзлэгт ороод  тэрүүхэндээ  л  тэргүүн байруудлыг алдахгүй  явж байна. Өөрсдийнхөө сонирхлоор л мэргэжлээ сонгог гэж боддог.  Хүүхдүүд минь хэрвээ дуучин болох сонголтыг хийвэл “Сургуульд нь сурч, мэргэжлийг нь эзэмшиж, дуучин болох” хэрэгтэй гэж захидаг юм. Нэг уралдаанд орж, байр эзлээд л дуучин гэж дуудуулж болохгүй гэж боддог. Миний хувьд Монгол Улсын гавьяат жүжигчин М.Найдалмаа багшийн удирдлага дор 2004-2009 оны хооронд  Монгол Улсын Соёл Урлагийн их сургуульд сурч “”Дуурийн дуучин мэргэжилийг эзэмшсэн. Таван жил суралцаж байж, мэргэжлийн дипломтой болдог.

-Таны тоглолтыг үзэх гээд хүлээж буй хүмүүст хандаж юу гэж дамжуулах вэ?

-Ах дүүс, төрөл садан минь холоос зорьж ирнэ гэдгээ хэлсэн, сайхан байгаа. Тоглолтоо хийх болсноор их олон  ах дүүсээ мэдэж авч байна. Бүгд л  тоглолтон дээр уулзана гэж ярилцаж байгааг нь харах их сайхан байна. Би Сүхбаатар аймгийн Түмэнцогт сумынх. Сумынхан маань тоглолтыг минь олуулаа ирж үзээсэй гэж хүсэж байна. Би хаа ч явсан  тал нутгаараа бахархаж явдаг учраас нутгийн хүмүүс минь ирж үзвэл сайхан   байх болно.

-Ярилцсанд баярлалаа. Тоглолтод нь амжилт хүсье.

-Баярлалаа. Та бүхэнд ч ажлын амжилт хүсье.