Гал түймэрт долоон амь үгүй болсон харамсалтай мэдээгээр өчигдрийг эхлүүллээ. Өвлийн өвөө, бэлэг гээд л догдлон догдлон цохилсон бяцхан зүрхнүүд үүрд унтлаа. Амь аврах гэж аюултай тэмцсэн цэл залуухан аврагч ч үүрд биднийг орхилоо. Гал түймэр гэгч ийм хэмжээлшгүй их хохиролтой аюул билээ.

Манай улсад жилд дунджаар 4561 объектын буюу ахуйн гал түймэр гардаг. Энэ нь сард 350, өдөрт 12, хоёр цаг тутамд нэг ахуйн гал түймэр бүртгэгдэж байна гэсэн үг юм. Энэ оны эхний 11 сарын байдлаар улсын хэмжээнд 2735 удаагийн ахуйн гал түймрийн дуудлага бүртгэгджээ. Гал түймрийн шалтгаан нөхцөл нь айл, өрхүүдэд ашиглагдаж байгаа пийшин, зуухны гэмтэл, хэт их галлагаа, ил задгай асгасан цогтой үнс нурмаас үүдэлтэй. Мөн хараа хяналтгүй орхисон бага насны хүүхэд, иргэдийн болгоомжгүй үйл ажиллагаа, зориулалтын бус цахилгааны утасны ашиглалт, хэт ачаалал зэрэг хувь хүний санамсар, болгоомжгүй байдлаас үүддэг байна.

Объектын гал түймрийн эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх бүрэн боломж бий. Гэвч манайд өдөрт 10 орчим гал түймрийн тохиолдол бүртгэгдэж байгаа нь өндөр эрсдэлтэй байгааг харуулж буй. Үүнээс гадна иргэдийн дунд ахуйн гал түймрээс урьдчилан сэргийлэх мэдлэг, мэдээлэл хомс байгааг илтгэж байна.

Аюулт үзэгдэл ба хэмжээлшгүй их хохирол

Гал түймрийн аюул, хор хохирол нь секундээр хэмжигддэг аюултай үзэгдэлд тооцогддог. Улсын хэмжээнд өнгөрсөн оны байдлаар объектын гал түймрийн улмаас 3.8 тэрбум төгрөгийн хохирол учирсан. Улмаар 239 хүн амь насаа алдсан талаар Үндэсний статистикийн хорооноос мэдээлээд буй.

Ганцхан хоромд гал бүхнийг авч оддог. Иймд аюулгүй байдлыг сайтар хангах нь чухал. Гал түймэр эцэг эхчүүд ажилдаа явсан цагаар буюу өдрийн 11:00, цахилгааны их ачааллын үе буюу оройн 17:00 цаг болон иргэд унтаж амарч байх үед ихэвчлэн гардаг. Мөн цахилгааны хэт ачааллыг ихэсгэж, нэг залгуураас олон цахилгаан хэрэгсэл залгах шалтгаанаас үүдэлтэй гал гарах нь их байна. Монгол гэр өвлийн улиралд 3-5 минутад шатдаг. Яндан төмөр хамгаалалттай байх ёстой. Пийшин зуухны галлагаатай холбоотой яндангийн хамгаалалт хийгээгүйгээс болж халалт үүсэж, гал маш хурдан тардаг. Сүүлийн өдрүүдэд үүнтэй холбоотой дуудлага эрс нэмэгдэж байна.

Объектын гал түймэр нь улирлын чанартай бөгөөд ихэвчлэн хавар, намар, өвлийн улиралд иргэд, байгууллагуудын галлагаа эхлэх, цахилгаан утасны аюулгүй байдал алдагдах зэргээс үүддэг. Улмаар иргэд аюулт үзэгдлийн мэдлэг мэдээлэл хомс, санамсар болгоомжгүй нь улмаас амь нас, эд хөрөнгө алдах эрсдэлт нөхцөл байдалтай учирдаг.

Өнгөрсөн хугацаанд гарч байсан томоохон гал түймрийн улмаас учирсан хохирол:

• 2005 оны 12 сарын 16-нд "Алтжин бөмбөгөр" худалдааны төвийн түймрийн улмаас 700 гаруй лангуу түрээслэгчдийн бараа таваар шатаж, нийт 4.1 тэрбум төгрөгийн хохирол гарсан.
• 2013 оны 8 сарын 23-нд “Нарантуул Олон улсын худалдааны төв”-ийн хүнсний зах шатсаны улмаас 400 гаруй хүн эд хөрөнгө, бараа материалаар хохирсон. Ослын улмаас нэг хүн нас барж, ойролцоогоор 12.3 тэрбум төгрөгийн хохирол учирсан.
• 2015 оны 10 сарын 11-нд Баянзүрх дүүрэгт байрлалтай “Сандэй плаза” худалдааны төвийн долдугаар давхарт байрлах цайны газарт гал гарсан. Нийт хохирлын хэмжээ 1.5 тэрбум төгрөг.
• 2016 оны 1 сарын 28-нд Улаанбаатар хотын төвд байрлах 500 сая ам.долларын өртөгтэй гэх Шангрила барилгын долоон давхраас гал гарч, улмаар дээд давхруудыг хамарсан байдаг. Гал гарах үеэр барилгын дээд давхарт байсан 20 орчим хүнийг Нийслэлийн аврах гал унтраах багийнхан аюулгүй доош буулгасан. Гагнуур хийж байх үед ХАБ-ын дүрэм зөрчигдсөний улмаас гал гарсан гэж дүгнэсэн байдаг. Ослын улмаас нийт 7.2 тэрбум төгрөгийн хохирол учирсан.
• 2017 оны сарын 14-нд “Говь” ХК-ний үйлдвэрт гал гарч дээвэр нь бүрэн шатсан байдаг. Ослын улмаас гэмтэж бэртсэн хүн байгаагүй бөгөөд нийт хохирлын хэмжээ 2.5 тэрбум төгрөг.
• 2019 оны 6 сарын 8-нд Баянзүрх дүүргийн 1-р хороонд байрлах E-Mart худалдааны төвийн нэг давхрын бараа хүлээн авах 11х14 метрийн хэмжээтэй хүнсний агуулахад гал гарч, хүнсний бараа материал шатжээ. Гал түймрийн улмаас түлэгдсэн, гэмтсэн хүн байхгүй. Нийт хохирлын хэмжээ хоёр тэрбум төгрөг.
• 2020 оны 3 сарын 3-нд Хан-Уул дүүргийн 11-р хороонд байрлах “Будда Виста” хотхон дахь “Азиана” ресторанд гал гарч 5х9 метрийн хэмжээтэй гал тогооны өрөө, 5х12  метрийн  хэмжээтэй  агуулахын  өрөө  шатжээ. Галын шалтгааныг тодруулбал, нүдэн гэрлийн цахилгааны холболтод гарсан массын улмаас үүдэлтэй байсан. Нийт хохирлын хэмжээ 430 сая төгрөг.
• 2020 оны 6 сарын 7-нд Чингэлтэй дүүргийн 3-р хороонд байрлах УИД-т дээврийн засвар гүйцэтгэж байсан  гуравдагч  этгээдүүд  ХАБ-ын  дүрэм  зөрчиж, хар лак хайлуулах үед гал алдсаны улмаас гал гарчээ. УИД-ийн барилгыг  засварлан  шинэчлэхдээ  хуучин  барилгын  өргөтгөл хийж, хөөсөөр дулаалсан байсан тул хурдан хугацаанд гал тархах шалтгаан нөхцөл болсон. Ослын улмаас нийт 22 тэрбум орчим төгрөгийн хохирол учирсан байдаг.

Нэг секунд л алдахад...

Сүүлийн жишээ гэхэд өчигдөр буюу 2023 оны 12 дугаар сарын 19-ний өдрийн 07.10 цагийн үед Хан-Уул дүүргийн 3 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах орон сууцны хотхоны дөрвөн давхрын айлд гал гарсан гэх мэдээлэл ОБЕГ-т бүртгэгдсэн. Гал түймрийн улмаас нийт 7 хүн амь хохирсон. Долоон хүний нэг нь галын дуудлагын дагуу үүрэг гүйцэтгэж байсан Онцгой байдлын байгууллагын алба хаагч байсан юм.

Галын нөхцөл байдлыг цагдаагийн байгууллагаас урьдчилсан байдлаар шинэ жилийн гацуур модны гэрлэн чимэглэлээс үүдэлтэй гэж дүгнэж буй. Дүгнэлт одоогоор эцсийн байдлаар гараагүй байгаа. Оршин суугчдын хэлж байгаагаар тус байршилд галын машин орох боломжгүй машин эгнэж зогссон байсан нь галыг тархааж цаг хугацаа алдахад хүргэсэн гэж мэдээлээд байгаа юм. Жил бүрийн өдийд ихэнх айл өрх шинэ жилийн баярыг угтаж хоймортоо гацуур модоо засдаг. Гэвч гацуур модны шатамхай чанар өндөр байдаг бөгөөд гал алдсан үед амархан шатах эрсдэлтэй байдаг аж. Иймд мэргэжлийн байгууллагаас асаасан бол унтраа, залгасан бол салга гэдэг аюулгүй зарчмыг байнга хэрэгжүүлж, шинэ жилийн гацуур модноос үүсэлттэй галын аюулаас урьдчилан сэргийлэхийг анхааруулсан юм. Ингээд та бүхэнд ахуйн гал түймрээс урьдчилан сэргийлэх болон гал алдсан үед ямар арга хэмжээ авах зөвлөмжийг хүргэж байна.

Ахуйн гал түймрээс урьдчилан сэргийлэхийн тулд:

• Халуун үнс нурам, галтай хог хаягдлыг хогийн ил цэгт хаяхгүй байх, шингэрүүлсэн шатдаг хийгээр болон цахилгаанаар ажилладаг тулга, зуухыг ашиглахдаа аюулгүй ажиллагааны дүрэм, журмыг баримтлах,
• Цахилгаан халаагуур, халаагчийг ашиглахдаа цахилгаан ашиглалтын дүрэм, журмыг мөрдөх, аюулгүй ажиллагааны заавар, зааварчилгаа авах, мэргэжлийн цахилгаанчаар холбуулах, холбогдох байгууллагаас өгч байгаа заавар, зөвлөмжийг дагаж мөрдөх,
• Гарааш, ил зогсоолд автомашинаа байрлуулахдаа галын аюулгүйн зайн хэмжээг баримтлах,
• Аж ахуй, нэгж байгууллагууд барилга байгууламжийн галын аюулгүй байдал, гал унтраах автомат тоног төхөөрөмж, дохиолол, гал унтраах анхан шатны багаж хэрэгслийн бэлэн байдлыг хангаж, хяналтын камер, харуул хамгаалалтыг сайжруулах, яаралтай үед холбогдох утасны дугаар жагсаалтыг тодотгох,
• Гал унтраах тусгай зориулалтын автомашин хүрэлцэн очих зам, гарц, барилга байгууламжийн авралтын зам, гарцыг чөлөөтэй байлгах шаардлагатай.

Гал гарсан үед ямар арга хэмжээ авах вэ?

• Гал гарсан өрөө тасалгаанаас яаралтай гарах, ингэхдээ хүүхэд хөгшид үлдсэн эсэхийг шалгах,
• Гал командын 101 дугаарын утсанд мэдээлэл өгөх. 101 дугаар луу залгасан үед “оператор хариу өгтөл түр хүлээнэ үү” гэх хариуг авсан бол та хэдхэн секунд тэвчин хүлээх ёстой гэдгийг санаарай
• Бага хэмжээгээр гал асаж байх үед гарын доорх материал ашиглан унтраах арга хэмжээ авч хаалгыг сайн хааж, өрөө тасалгаанаас гарах
• Хэрвээ Монгол гэрт бол гэрийнхээ өрхийг бүтээн, хаалгыг сайтар хааж хаяагаа манан сайн норгох.
• Хээр, хөдөө гадаа байгаа тохиолдолд галын дагуу зугтах бус сөрөн гарах буюу байгаа газартаа гал тавиад шатсан газартаа наалдан хэвтэх
• Хувцсанд гал авалцвал сандралгүй хурдан тайлах, газар хэвтэж хөрвөөх, ус цацах, дээл хувцсаар бүтээж унтраах
• Тал хээрийн түймрийн үед гал ирж байгаа зүгт гэр орноосоо тодорхой хэмжээний зайд ширмэн тогоо хөмрөн тавьж салхийг хагалж гэрээ тойруулан тавих зэрэг арга хэмжээг аваарай.

Эцэст нь объектын гал түймэр нь ихэнхдээ хүний санамсар болгоомжгүй үйлдэл, эрчим хүч ашиглалтын дүрэм зөрчих зэрэг хувь хүмүүсээс шалтгаалсан үйлдлээс хамаарч гарч байна. Тиймээс уг эрсдэлийг бууруулахын тулд галын аюулгүй байдлын талаарх иргэдийн мэдлэгийг дээшлүүлж, ард иргэд үргэлж сонор сэрэмжтэй байж, айл гэр албан байгууллагууд цахилгаан хэрэгсэл, тоног төхөөрөмжийн цахилгааны аюулгүй байдлыг хангаж галын аюулаас урьдчилан сэргийлэх нь нэн чухал. Түүнчлэн орон сууцанд эрсдэлээс сэргийлж гал, түргэний машин орох гарах нөхцөлийг бүрдүүлэх нь чухал юм.