АНУ-ын холбооны шүүгч пүрэв гарагт Ерөнхийлөгч Дональд Трампт Цагаан ордныг сурвалжлах эрхийг CNN, MS NOW болон Politico-ийн сэтгүүлчдэд сэргээхийг тушааж, дээрх гурван хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлд тавьсан хориг нь Үндсэн хуультай зөрчилдөх магадлалтай гэж үзлээ.
Трампын хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдтэй хийж буй хамгийн том тэмцлүүдийнх нь нэгэнд гарсан томоохон ухралт болсон уг шийдвэрээр АНУ-ын дүүргийн шүүгч Тим Келли Бүгд найрамдах намын ерөнхийлөгчийн есдүгээр сарын 18-нд зарласан хоригийг эсэргүүцэн мэдээллийн байгууллагуудын гаргасан нэхэмжлэлийн дагуу шийдвэр гаргасан байна.
Келли Трампын засаг захиргаанд дээрх хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдийн хэвлэлийн үнэмлэхийг нэн даруй буцаан олгохыг тушааж, 14 хоногийн хугацаанд уг хоригийг хэрэгжүүлэхийг албан тушаалтнуудад хориглов. Шүүгч Засгийн газрын зүгээс хоригийг үндэсний аюулгүй байдлын шалтгаанаар тавьсан гэх тайлбарыг хүлээн аваагүй байна.
“Нэхэмжлэгчдийн хэвлэлийн байнгын үнэмлэхийг цуцлах нь үндэсний аюулгүй байдлыг бодитоор хамгаална, эсвэл шүүх энэ хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа үргэлжилж байх хугацаанд үнэмлэхийг нь сэргээвэл үндэсний аюулгүй байдалд аюул учирна гэх хариуцагчдын байр суурийг нотлох бодит баримт хэрэгт алга байна” гэж тэр хэлжээ. Түүнчлэн Трамп өөрөө уг хоригийг дээрх хэвлэлүүдийн мэдээлэлд “үнэн зөв байдал дутмаг, сөрөг хандлагатай” гэх шалтгаанаар тавьсан гэж мэдэгдсэнийг шүүгч онцолжээ.
Трамп нийгмийн сүлжээнд дээрх гурван хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл “байнга зохиомол зүйлс болон худал зүйлс бичиж, мэдээлэх” боломжтой байх ёсгүй гэж мэдэгдсэн бол Хууль зүйн яамны өмгөөлөгчид хоригийг үндэсний аюулгүй байдлын үндэслэлээр зөвтгөхийг оролдсон юм.
Дээрх гурван хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл даваа гарагт Трамп болон түүний засаг захиргааны бусад албан тушаалтнуудын эсрэг Вашингтонд холбооны шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан байна. Тэд уг хориг нь үг хэлэх эрх чөлөө болон чөлөөт хэвлэлийг хамгаалдаг АНУ-ын Үндсэн хуулийн Нэгдүгээр нэмэлт өөрчлөлт, мөн зохих журмын дагуу шийдвэрлүүлэх эрхийг зөрчсөн гэж үзжээ. Тэд хуулийн маргаан үргэлжилж байх хугацаанд Цагаан ордонд нэвтрэх эрхийг нэн даруй сэргээх түр хоригийн захирамж гаргахыг хүссэн байна.
Хуулийн маргаан арваннэгдүгээр сарын 3-нд болох завсрын сонгуулиас хэдхэн долоо хоногийн өмнө өрнөж байна. Уг сонгуулиар Трампын Бүгд найрамдах намын нөхөд Конгресс дахь хяналтаа хадгалахын төлөө өрсөлдөх юм. Ираны дайн болон инфляци зэрэг асуудалтай холбоотой санаа зовнил нэмэгдэж буй энэ үед Трампын ажлын гүйцэтгэлийг сайшаасан үнэлгээ олон нийтийн санал асуулгад түүхэн доод түвшинд хүрээд буй.
Келли лхагва гарагт болсон шүүх хурлын үеэр АНУ-ын Колумбийн тойргийн давж заалдах шатны шүүхийн өмнөх хоёр шийдвэрт сэтгүүлчдийн Цагаан ордны хэвлэлийн үнэмлэхийг цуцлахаас өмнө зохих журмын дагуу шийдвэрлүүлэх эрхийг нь хангах ёстойг тодорхой заасан гэж хэлэв. Мөн Цагаан ордон нэвтрэх эрхийг нь цуцлах гэж буй хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдэд уг шийдвэрийг эсэргүүцэх бодит боломж олгосон нь харагдахгүй байна гэж шүүгч нэмж хэлжээ.
Хэвлэлийн эрх чөлөөг хамгаалах байгууллагууд болон олон арван мэдээллийн хэрэгслээс бүрдсэн эвсэл лхагва гарагт дээрх гурван хэвлэл мэдээллийн байгууллагыг дэмжсэн хуулийн баримт бичгийг шүүхэд хүргүүлжээ. Тэд “сэтгүүлчид болон хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдийг редакцын байр суурийг нь таамаглан үнэлсний үндсэн дээр эрхээс нь салгах нь Дээд шүүхийн олон арван жилийн турш тогтсон эрх зүйн зарчимтай зөрчилдөнө” гэж мэдэгдсэн байна.
Уг баримт бичигт "Хэвлэлийн эрх чөлөөний төлөөх Сурвалжлагчдын хороо", "Reuters", "Washington Post", "Fox News" зэрэг байгууллага гарын үсэг зуржээ.
