2013 оны судалгаагаар нийт хүн амын 6 хувь сэтгэл гутрах эмгэгтэй байна
Сэтгэцийн эрүүл мэндийн асуудал нь хүн бүрт хамаатай зүйл. Манай улсын хувьд өнгөрсөн 10-20 жилийн хугацаанд янз бүрийн сэтгэцийн эмгэгийн тархалт 10-40 дахин нэмэгдсэн. Гэвч хэвтэн эмчлүүлэх орны тоо өөрчлөгдөөгүй байна.
1984 онд сэтгэцийн эрүүл мэндийн чиглэлээр хэвтэн эмчлүүлэх 1500 гаруй ортой байсан бол одоо ердөө 749 ор бий. Энэ нь эргээд СЭМҮТ-н ачаалал хэт нэмэгдэхэд хүргэсэн байна. Манай улс 10 мянган хүнд ногдох эмнэлгийн орны тоо 67 буюу европын бүсийн өндөр хөгжилтэй орноос өндөр. Харин сэтгэцийн ороороо европын бүсээс гурав дахин бага, номхон далайн бүсээс хоёр дахин бага байна. Тиймээс цаашдаа хөдөө орон нутагт сэтгэцийн эрүүл мэндтэй холбоотой хэвтэн эмчлүүлэх орны тоог нэмэгдүүлэх хэрэгцээ байна. Учир нь нийт хүн амын дунд сэтгэцийн эмгэгээр хөдөлмөрийн чадвар алдалт тогтоолгосон 20 мянга гаруй иргэн бий. Нийт өвчлөлийн 15 хувийг эзэлж байна.
2013 онд хийсэн судалгаагаар нийт иргэдийн 17,2 хувь нь нойргүйдэх, 16,2 хувь нь архаг ядаргаа, 18,5 хувь нь сэтгэл түгших, 6,3 хувь нь архинд донтох, 6 хувь нь сэтгэл гутрал, 11,7 хувь нь органик өвчин илрэхгүй биеийн хэлбэрийн эмгэгтэй байна.
СЭМҮТ-ийн захирал Л.Насанцэнгэл “Сэтгэл түгших эмгэг гэдэг бол бусад зүрх судасны, дотрын өвчний оношоор голдуу яваад байгаа. Сэтгэцийн онош тавигдахгүй явдаг. Сэтгэл гутрал бол яах аргагүй анхаарах асуудал. Нийт хүн амын маань 6 хувь сэтгэл гутралтай байна гэдэг том асуудал. Энэ судалгааг харахад Улаанбаатар хотод 30-50 орчим насны эмэгтэйчүүдийн дунд тархалт өндөр байна гэдэг дүн гарсан”
Сэтгэцийн эрүүл мэндтэй холбоотой яригдаж байгаа бас нэг асуудал бол төрсний дараах сэтгэл гутрах эмгэг. Зөвхөн ээжид биш шинэ төрсөн хүүхдийн эрүүл мэнд, ирээдүйд шууд нөлөө үзүүлдэг учраас анхаарах нэн шаардлагатай. Анх 2002 онд энэ чиглэлээр судалгаа хийхэд 9,1 хувийн тархалттай байсан бол 2017 онд хийсэн судалгаагаар 31,5 хувийн тархалттай байна. Ажилгүй, орлого багатай, гэр бүлийн хүчирхийлэл, төлөвлөөгүй жирэмслэлт, төрөлтийн үеийн хүндрэл гэх мэт шалтгаанууд нөлөөлдөг байна. Хоёр долоо хоногоос дээш хугацаанд өдрийн ихэнх цагт сэтгэл санаа таагүй байх, нойрондоо муудах нь төрсний дараах сэтгэл гутрах эмгэгтэй болсон байж болзошгүй гэж үздэг байна.
СЭМҮТ-ийн сэтгэцийн эмч Т.Мандхай “Төрсний дараах сэтгэл гутралтай ээжүүд идэвх сонирхолгүй, их амархан уйлдаг, сэтгэл тайван бус байдаг. Хамгийн гол шинж нь шинэ төрсөн хүүхдээ арчлах, анхаарах тал дээр сул болдог. Хэдийгээр ээжүүд шинэ төрсөн хүүхэдтэйгээ аз жаргалтай болдог бол сэтгэл гутралтай ээжүүд хүүхдээ хараад аз жаргалтай мэдрэмж төрдөггүй. Үүнээсээ болоод сэтгэлийн дарамттай юм шиг санагдан хөхний сүүний гарц багасан хүүхэд хангалттай хоол тэжээл авч чаддаггүй. Төрсөн цагаасаа хайр халамж бага мэдэрсэн тухайн хүүхэд насанд хүрсэн хойноо сэтгэцийн ямар нэгэн эмгэгээр өвдөх эрсдэлтэй. Сэтгэл гутралтай ээж энэ байдлаасаа гарахын тулд архи, дарс, мансууруулах бодис хэрэглэх тэр бүү хэл амиа егүүтгэх оролдлого хийх магадлалтай гэж үздэг.
Судалгааны явцад төрсний дараах сэтгэл гутрах эмгэгийн улмаас амиа хорлох бодлыг үнэлэхэд 10 орчим хувь нь амиа хорлох талаар бодож байсан, үйлдэл гаргасан хүн ч байжээ. Тиймээс төрсний дараах сэтгэл гутрах эмгэгт онцгойлон анхаарч, жирэмсний хугацаанд сэтгэл гутралыг илрүүлэх, төрсний дараа сэтгэл гутрал байна гэдгийг илрүүлж, зөвлөгөө мэдээлэл сайн өгч байх хэрэгтэй байна. Манайд энэ тал дээр анхаарахгүй байгаа нь эргээд төрсөн ээж, хүүхэд хоёрт хоёуланд нь сөргөөр нөлөөлөх эрсдэлийг дагуулж байгааг мэргэжилтнүүд хэлж байна.
