Засгийн газраас Эх, олон хүүхэдтэй өрх толгойлсон эцэг, эхэд тэтгэмж олгох тухай хуулийн төслийг УИХ-д өргөн мэдүүлсэн. Уг хуулийн төслийг УИХ-аар хэлэлцэж, өнгөрсөн пүрэв гаригийн хуралдаанаар баталсан юм. Энэ хуулийн талаар ажлын хэсгийн ахлагч, УИХ-ын гишүүн Г.Мөнхцэцэгээс зарим зүйлийг тодрууллаа.
-Манай улсын хүн амын тодорхой хувийг өрх толгойлсон эцэг, эхчүүд эзэлж байна. Төрөөс эдгээр иргэндээ тэтгэмж олгохоор хуульчиллаа. Нийгмийн хавтгайрсан халамж их байна гэж зарим хүн шүүмжилдэг. Энэ хуулийг санаачилж, баталснаар ямар ач холбогдолтой байна вэ?
-Хөдөлмөрийн тухай хуульд ажил олгогч 0-3 насны хүүхэдтэй эцэг, эхэд хүүхэд асрах чөлөө олгож, ажлын байр хадгалах зохицуулалттай. Харин хүүхэд асрах хугацааны цалин болон амжиргааг дэмжих тэтгэмж олгодоггүй. Өрхийн амьжиргааны төвшин тогтоох судалгааны дүнгээр манай улсад хүүхэдтэй 531.1 мянган эх байгаагийн 72.8 хувь нь 1-2 хүүхэдтэй байна. Иймд хүн амын өсөлт, олон хүүхэдтэй өрхийн амжиргааг дэмжих зайлшгүй шаардлага байгаа учир хуулийн төслийг боловсруулсан. Манай улсад олон хүүхэдтэй өрх толгойлсон эх, эцгийн амжиргааг дэмжих тэтгэмжийн хэмжээ бага, хууль эрх зүйн зохицуулалт хангалтгүй байна гэж төсөл санаачлагчид үзсэн. 0-16 хүртэлх насны хүүхэдтэй нийт өрхийн 16 орчим хувийг өрх толгойлсон ганц бие эх, эцэг эзэлж байна.
Гурав болон түүнээс дээш хүүхэдтэй өрх толгойлсон эцэг, эхэд улирал бүр тэтгэмж олгох зохицуулалтыг тусгасан.
-Олон хүүхэдтэй өрх толгойлсон эх, эцэгт төрөөс олгодог тэтгэмжийн хэмжээ бага гэж та хэллээ. Тэгэхээр энэ хуулийг хэрэгжүүлэхэд жилд хэчнээн тэрбум төгрөг төсөвлөх юм бол?
-Нийгмийн халамжийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуульд өрх толгойлсон эцэг, эхийн хүүхдэд дүрэмт хувцас, сурах бичиг, хичээлийн хэрэглэл олгохоор тусгасан байдаг. Мөн өрх толгойлсон эцэг, эхийн ажил хөдөлмөр эрхлэх боломжийг нэмэгдүүлэх зорилгоор хүүхдийг нь өдрийн үйлчилгээнд хамруулах тухай ч заасан байгаа. Энэ хуулийг хэрэгжүүлэхэд жилд 72.4 тэрбум төгрөг зарцуулахаар тооцсон.
-Энэ оны төсөвт тодотгол хийсэн. Тэгэхээр хуулийн хэрэгжих хугацаа хэдийнээс гэж зааж өгсөн бэ?
-2017 оны төсөвт тусгах боломжгүй учир хуулийн хэрэгжих хугацааг 2018 он байхаар тусгасан.
-Тухайлбал, хэдэн хүүхэдтэй өрх толгойлсон эцэг, эх тэтгэмжид хамрагдах боломжтой вэ. Хуулийн голлох заалтуудаас дурдвал?
-Дөрөв хүртэлх насны ихэр хүүхдэд жилд нэг удаа, жирэмсэн эхэд таван сартайгаас эхлэн төрөх хүртэл хугацаанд тэтгэмж олгох, 0-3 хүртэлх насны хүүхэдтэй эхэд хүүхэд асарсны тэтгэмжийг cap бүр олгохоор хуульчиллаа. Мөн гурав болон түүнээс дээш хүүхэдтэй өрх толгойлсон эцэг, эхэд улирал бүр тэтгэмж олгох зохицуулалтыг тусгасан. Тодруулбал, дөрөв хүртэлх насны хоёр ихэр хүүхэд тус бүрд нэг удаа нэг сая, гурав ба түүнээс дээш дөрөв хүртэлх насны ихэр хүүхэд тус бүр гурван сая төгрөг олгоно. Эхэд жирэмсний таван сартайгаас төрөх хүртэл хугацаанд сар бүр 40 мянган төгрөгийн тэтгэмж олгоно. Үүнд жилд дунджаар 92 мянган эх хамрагдах тооцоо бий. Харин 0-3 хүртэлх насны хүүхдээ асарч байгаа эхэд сар бүр 50 мянган төгрөгийн тэтгэмж олгохоор хуульчилж, 135 мянган эхийг хамруулахаар төлөвлөөд байна. Гурав болон түүнээс дээш хүүхэдтэй өрх толгойлсон эцэг, эхэд улирал бүр хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээтэй тэнцэх буюу 240 мянган төгрөгийн тэтгэмж олгоно. Энэ тэтгэмжид 16.5 мянган эхийг хамруулна.
2017 оны төсөвт тусгах боломжгүй учир хуулийн хэрэгжих хугацааг 2018 он байхаар тусгасан.
-Өрх толгойлсон эцэг, эхэд мөнгөн тэтгэмж олгосноор гэр бүл салалт олшрох вий гэсэн болгоомжлол нийгэмд байх шиг байна. Үүнд ямар тайлбар хэлэх вэ?
-Амьдрал баялаг шүү дээ. 240 мянган төгрөгийн төлөө салдаг гэр бүл гэж байхгүй болов уу. Дийлэнх өрх толгойлсон эцэг, эхийн хувьд эхнэр, нөхөр нь өөд болсон хүмүүс байгаа. Олон хүүхэдтэй ганц бие эх, эцгийн хувьд хөдөлмөр эрхлэх боломж хязгаарлагдмал, орлогын эх үүсвэр багатай, олсон орлого нь өрхийн амьжиргаанд хүрэлцээ муутай байдаг. Үүнээс болоод үр хүүхдээ эрүүл өсгөн бойжуулах, боловсрол, эрүүл мэндийн үйлчилгээнд бүрэн хамруулахад хүндрэлтэй байх нь бий. Эдгээр хүндрэлээс шалтгаалан хүүхэд хараа хяналтаас гарах, хүчирхийлэл, дарамтад өртөх, хүнд хүчир хөдөлмөр эрхлэх зэргээр эрх нь зөрчигдөх тохиолдол гарсаар байна.
